Voorbij het verdienmodel

Verdienmodellen. Daar gaat het vaak over in de journalistiek, de laatste tijd. Nu heeft zelfs mij inmiddels het nieuws bereikt dat het crisis is. Ik weet ook dat we op de School voor Journalistiek al een tijdje veel te veel jongens en meisjes opleiden die het met een hoop geluk schoppen tot jongste bediende bij Endemol. En met een beetje pech tot ZZP’er met een onthutsend lege orderportefeuille. Maar het schiet een beetje door, daar op de ‘markt’.

Zo ging het ook bij de uitreiking van De Tegels gisteren weer lang en veel over geld. En weidde mediamiljonair Derk Sauer – ja, ja, ooit begonnen als radicaal-linkse sjoernalist bij een opstandig soldatenblaadje (waar ondergetekende overigens later ook nog een tijdje mocht werken), ja, die Derk Sauer – uit over welke kranten wel of niet miljoenen maken, dat gelardeerd met anekdotes over een Amerikaanse dan wel Russische tycoon die zijn verhalen steevast zou beginnen met ‘Zeg Derk…’. Sauers speech gaf een geheel nieuwe lading aan het aan Churchill toegeschreven bon mot ‘Als je twintig bent en je bent niet links, heb je geen hart; als je veertig bent en je bent niet rechts, heb je geen hersens.’ Als je zestig bent en je bent niet in het bezit van een verdienmodel, dan heb je geen toekomst.

Nu moet gezegd worden dat Sauer ook een paar woorden wijdde aan het gevaar van tegels lichten in een democratuur als de Russische. Waaraan hij toevoegde in wat voor ‘geweldig land’ wij leven. Een dankbaar applaus was zijn deel. Juist ja. Maar we leven dus ook in een – pardon my French – réte-commercieel land. Met een dito journalistiek, waarin geld verdienen steeds vaker het doel op zich lijkt. En entertainment dan wel informatie-light het middel is. ‘Entertainment is reclame voor de reclame,’ schreven Altheide en Snow al weer bijna vijfendertig jaar geleden in hun klassieker Media Logic. Vandaag de dag wordt nieuws zo vaak als entertainment verpakt, dat zelfs dat broodnodige nieuws primair op centjes verdienen lijkt te zijn gericht.

In die context is ook een School voor Journalistiek eerst en vooral bezig met het afleveren van zelfstandige baasjes die zoveel mogelijk kunstjes kunnen doen voor zo weinig mogelijk geld. Jezelf neerzetten als ondernemer, heet dat geloof-ik. En daarbij zijn er velen die ons graag een gratis advies geven. Zo vond ik Mark Deuzes suggestie om dj Armin van Buuren als ‘ijkpersoon’ te nemen, een onbedoeld vermakelijke. ‘Armin’ staat namelijk in de dancewereld eerst en vooral bekend als een behendige grootverdiener, en wordt als muziekman doorgaans een stuk minder hoog aangeschreven.

In diezelfde tak van sport was ook de blog van ‘communitymanager’ Paul Clappers op DNR saillant, ‘Vijf dingen die journalisten kunnen leren van rappers’. Na een leerzaam exposé over de ‘muziekindustrie’, het ‘traditionele businessmodel’ en ‘nieuwe, innovatieve modellen om geld te verdienen’ stelt Clappers jonge journalisten Dr. Dre ten voorbeeld: maakt al veertien jaar geen plaat meer en verdient niettemin heel veel geld. ‘Want daar draait het uiteindelijk om, toch?’ Waarna een paar alinea’s verder de dominee de koopman weer aflost, en Clappers lafjes schrijft: ‘Vind het plezier in je werk, dan gaat het bijna vanzelf.’ Nu kun je je afvragen hoeveel plezier er resteert wanneer je vooral bezig bent huur, hypotheek of banaanvormig zwembad dan wel heel veel bitches and ho’s te onderhouden: wat hier spectaculair ontbreekt is wat ooit ook de hiphop groot(s) maakte: het messcherpe engagement van bijvoorbeeld Grandmaster Flash, Run DMC en Public Enemy. Dus als we dan toch iets van rappers moeten leren…

Ja mensen, we leven inderdaad in een geweldig land. Maar wat zou ik graag juist onder journalisten wat vaker weer discussies horen over zoiets als de journalistieke waakhondfunctie. En daarmee bedoel ik niet het bijten naar wie te dicht bij het baasje komt, maar precies het tegenovergestelde: het stevig informeren van wie deze informatie het meeste nodig heeft… de gewone burger, ver verwijderd van privileges, inside knowledge en op zijn tijd een stevige bonus. Jazeker, journalistiek moet een vak zijn en dat dient te overleven, en hetzelfde geldt voor de individuele journalist. Maar gaat het uiteindelijk niet om net iets meer dan wat het betaalt?

 

 

 

 

 

 

Auteurs

3 comments

  • Volgens mij beweert niemand dat het uitsluitend om geld verdienen gaat. Geld verdienen is wel een middel om de journalistieke waakhondfunctie uit te kunnen oefenen. Geld verdienen betekent niet je ziel verkopen, maar geeft juist een betere garantie op onafhankelijkheid. Anders gezegd: er worden zaken tegenover elkaar gesteld die best naast elkaar kunnen bestaan.

  • Wat Rick van Dijk zegt. En Clappers noemt in de “vijf dingen die journalisten kunnen leren van rappers” niet voor niets op 1: “Verhalen vertellen die niemand vertelt of wil horen op een manier zoals niemand het doet.”

  • Remko: op zichzelf prachtig dat je deze discussie opent of scherper probeert te zetten. Als voormalig hoofdredacteur, journalist en student journalistiek (en van jou), is dit een onderwerp waar ik me eveneens zorgen over kan maken.

    Maar al met al denk ik dat je met dit artikel de journalistiek, studenten van de school en journalisten in het algemeen te kort doet, omdat ik vind dat je je veel te gemakkelijk van het fundamentele probleem af maakt en tamelijk naïef in een kwestie lijkt te staan die de fundamenten van de journalistiek raakt en zolang onopgelost, echte progressie zal blijven frustreren.

    De fundamentele taak van (kwaliteits)journalisten moet onveranderd blijven de macht te controleren, burgers te informeren, tegels te lichten en de waakhond uit te hangen. Ik denk dat niemand dat niet met je eens is, en ik denk dat er geen zichzelf respecterende journalist is die dat niet graag zou doen. Net als dat er waarschijnlijk geen spanjaard onder de 25 is die geen leuke, goede, nuttige baan zou willen hebben.

    Het probleem is dat het werk er niet is, de vraag uit de markt verandert en dat de traditionele kanalen om dat soort werk bij mensen op tafel te krijgen onverminderd blijven falen om manieren te bedenken waarop zulks een propositie is waar mensen warm voor lopen danwel voor willen betalen.

    Zoals de reactie hierboven zegt, is het een toch echt een noodzakelijke voorwaarde voor het ander.

    De school voor journalistiek levert inderdaad vrachtladingen studenten af die danwel rechtstreeks naar de onderste regionen van de infotainment industrie afdalen en daar niet meer uitkomen, danwel de dag na afstuderen beginnen met omscholen om nog iets van een kans te hebben op een waarde toevoegende baan. Dat is niet leuk voor deze over het algemeen getalenteerde mensen. Het leidt tot onrust, spanning en stress in hun levens, tot niet benut menselijk potentieel en niet in de laatste plaats is het verspilling van beperkte onderwijsgelden en menselijke resources.

    Ik denk dat het van jou en andere leidende figuren in de journalistiek en van de school verwacht mag worden dat je niet aflatend bezig bent hier over na te denken en oplossingen voor te vinden. Dat de school voor de journalistiek alles op alles zet om de discussie hierover te voeren, en vooral modellen probeert te vinden die de toekomst van de journalistiek en de studenten veilig kan stellen. Jonge, slimme mensen leggen hun toekomst voor een groot deel in jouw handen, en dat is nogal wat.

    Begrijp me niet verkeerd: ik ken je, en ik ken de school, en ik weet dat je het beste met je studenten voor hebt en een bijzonder verantwoordelijk en serieus docent bent. Ik denk echter ook dat je oproep in dit artikel naïef is, en te gemakkelijk. Je vraagt van mensen met dromen om een gezin te stichten, om te reizen en de beste journalist ter wereld te worden voorbij te gaan aan het feit dat de gevestigde media door een gebrek aan innovatie, creativiteit en ondernemingszin en een overdaad aan risicomijdend gedrag flagrant falen de veilige omgevingen te creëren waarin echte journalistiek kan worden bedreven, en in plaats daarvan een roze wolk na te jagen die de overgrote meerderheid meer problemen dan succes gaat bezorgen.

    Zonder eten is het lastig groeien.

    Mijn verontschuldigingen voor deze betoog-achtige reactie, maar zoals gezegd maak ik me hier als oud-journalist ook zorgen over. Je moet deze discussie echt breder kaderen. En zeker niet met dedain kijken naar de slappe, tijdelijke oplossingen die anderen nu denken te zien; zoals het ontwikkelen van sterker persoonlijk ondernemerschap, of journalistieke kwaliteit en geloofwaardigheid dan maar koppelen aan de kracht en geloofwaardigheid van personen (een non-oplossing logisch volgend uit het falen van de instituties). Het zijn pogingen oplossingen te vinden, boeien waar voormalig studenten van de school zich aan vast klampen en ondernemers proberen een nieuw model op te bouwen. Ik verwacht er weinig van, maar het is beter dan geen beweging.

    Wat jij en je collega’s in mijn ogen moeten doen, is deze discussie onverminderd verder proberen te brengen, de industrie uitdagen, de (voormalig) gevestigde media ‘challengen’ en de angsten en onzekerheden van je studenten serieus nemen. Eerlijk tegen ze zijn, en het probleemcomplex als geheel bekijken. En mensen niet met een kluitje het riet in sturen door vrijblijvende oproepen te plaatsen waar niemand en al helemaal de industrie niet aan toe is.