Vakwerk: schrijven volgens de Wallstreet Journal formule

De New York Times doet het 1 keer per week: een verhaal publiceren volgens de Washington Post Formule. Dat is een strakke vorm voor het schrijven van een trend verhaal. Je begint met een anekdotische lead van twee of meer alinea’s (vader van uitgezette vluchteling hangt zich op om te voorkomen dat zijn zoon wordt uitgezet). Dan zeg je dat dit voorval exemplarisch is voor een trend (steeds meer vluchtelingen die worden teruggestuurd naar land van herkomst). Dat er werkelijk sprake is van een trend laat je bevestigen door een deskundige.  Een tweede deskundige laat een ander licht schijnen op de trend. Vervolgens ondersteun je de trend met cijfers.  Dan zoom je in op een tweede individueel geval dat een ander aspect van de trend laat zien. Daarna plaats je de trend in een bredere context. Je eindigt met wie je begonnen was en laat de persoon uit de eerste alinea iets doen waaruit blijkt hoe de trend voor hem of haar uitpakt. Hier is nog een voorbeeld van Franse boeren die steeds meer gebruik maken van online dating.

Waar moet je op letten bij het gebruiken van deze formule?

anekdotische lead

In de anekdotische lead beschrijf je bij voorkeur een handeling van een persoon die de trend illustreert. Met een paar woorden portretteer je de persoon en laat hem iets zeggen waarom hij doet wat hij doet. Zorg ook voor een foto die dat illustreert. In de anekdote moet een conflict naar voren komen dat past bij de trend (uitgeprocedeerde asielzoeker, boer die niet aan vrouw kan komen, Indiase vrouw die wordt mishandeld …). De anekdote moet de lezer vooral z’n wenkbrauwen doen fronsen. Wat is hier aan de hand?

kernalinea

In de kernalinea beschrijf je de trend en geef je aan waarom dat ertoe doet. Het moet wel om een trend gaan waarvan je kunt bewijzen dat er ook inderdaad sprake van is.  Het moet iets zijn wat je met cijfers kunt ondersteunen. De kernalinea begint met een variatie op: A (persoon uit de lead) is een van de velen die …

ondersteuning

Na de kernalinea kom je bij voorkeur met een citaat van een deskundige die bevestigt dat er inderdaad sprake is van de genoemde trend. Het spreekt voor zich dat deskundige betrouwbaar moet zijn. Bij voorkeur gaat het om een onderzoeker over het genoemde onderwerp.

Als er sprake is van een controversieel onderwerp, of als er scepsis bestaat over het belang van de trend, dan kun je een tweede deskundige opvoeren die die scepsis verwoordt.

Let erop dat je beperkt tot het uitleggen van de trend en daar niet allerlei verschillende aspecten van gaat behandelen. Dat is meer iets voor een achtergrond reportage.

cijfers

Je moet de genoemde trend altijd met cijfers ondersteunen. Het gaat hier niet om het soort verhalen dat is gebaseerd op drie voorbeelden, en hup, er sprake van een trend. Geen cijfers, geen verhaal.

tweede voorbeeld

Kom na de eerste toelichting op de trend met een tweede persoonlijk voorbeeld. Bij voorkeur illustreert dit tweede voorbeeld een nieuw aspect van de trend.

 tweede deskundige

Gebruik minimaal twee verschillende deskundigen. De tweede deskundige vertelt bij voorkeur iets over de context van de trend.

afsluiting

Sluit als het kan af met de persoon waarmee je begonnen bent.  Doe dat niet zoals in een column, waarin het slot het voorgaande in een ander licht plaatst. Het slot dient om te illustreren wat de trend betekent voor de toekomst van de persoon uit de eerste alinea.

Oefening

  • Bedenk een trendverhaal gebaseerd op eigen ervaring.
  • Wat komt er in de eerste alinea’s te staan?
  • Hoe luidt de kernalinea ?
  • Waar vind je cijfers?
  • Welke deskundige zou je kunnen raadplegen?
  • Hoe luidt het eind van het verhaal?

Als je op al deze vragen een antwoord kunt formuleren, heb je een verkoopbaar verhaal.

Auteurs

2 comments

  • Tanja van Bergen

    Interessant model… @Gerard, je hebt in de workshop vast ook aangegeven waarom je dit onderwerp hebt gekozen. Kun je dat hier ook nog kort toelichten? Is het bijvoorbeeld een model waarvan jij graag zou zien dat wij onze studenten erin scholen?

    • Waarom de formule leuk & leerzaam is.

      Studenten werken gericht aan een publicabel verhaal en passen verschillende journalistieke technieken toe, zoals het schrijven van een anekdotische lead, het raadplegen van deskundigen en het opsporen van relevante cijfers. En wat misschien nog wel het beste is: ze kunnen niet beginnen voordat de kernalinea (nut graph) is geformuleerd, en wel zo dat het met cijfers kan worden ondersteund. Een ander voordeel is dat je deze vorm heel goed in losse onderdelen kunt bespreken en oefenen. Ik doe het meestal zo. Ik leg het idee uit, laat een paar voorbeelden zien en laat ze dan (1) een onderwerp bedenken waarover ze het willen hebben (het mag alles zijn, zo groot en klein als je maar wilt, als er maar cijfers over te vinden zijn, en gerenommeerde deskundigen die er hun licht over kunnen laten schijnen – dat hoort bij het vooronderzoek); (2) de kernalinea formuleren; dat mag ook 1 zin zijn. Dat is stof voor een hele les. Je kunt het over hypothese hebben, over de zin om van te voren al te weten waar je het over gaat hebben; over het gevaar van tunnelvisies en hoe dat te voorkomen; (3) minimaal twee deskundigen vinden die zich met het onderwerp bezig houden. Dat hoeft niet perse een professor te zijn. Ze mogen ook eerst eens gaan shoppen bij ouderejaars studenten van een universiteit die een studie doen binnen het vakgebied dat met het onderwerp heeft te maken. Vaak komen ze via een student dan uiteindelijk toch nog bij de prof. Daar hoeven ze maar een of twee quootjes van, maar dan wel precies de goede; (4) de cijfers; dat wordt dus in archieven zoeken en onderzoek napluizen; (5) en dan het leukste voor velen; twee personen vinden die het levend voorbeeld zijn van het drama dat in de nut graph wordt beschreven. Hier is volop ruimte om te oefenen met het schrijven van anekdotes. Beschrijf de persoon, vergeet het conflict niet en laat een stem horen. En weer moet dat alles uiteindelijk worden ingekort tot de kale kern. (6) een foto die laat zien wat in de eerste alinea’s staat beschreven. Want van alle kanten moet duidelijk zijn: je mag zo mooi schrijven als je wilt, graag zelfs, maar het moet aannemelijk zijn.