Hoe spijker je een pudding aan de muur?

De tabellen, diagrammen en getallen achter de komma dansten weer eens over het scherm. Regressieanalyses, Cronbach’s Alpha, afhankelijke en onafhankelijke variabelen, gezamenlijk zongen ze rond. Dit was het ECREA-congres ‘New Trends in Political Communication’, eerder deze middag afgesloten in Milaan…

Ik had het voorrecht hier te mogen presenteren en in discussie te gaan met zo’n zestig vakgenoten uit de hele wereld. Eens te meer werd me duidelijk dat de kwantitatieve analyse domineert in onze discipline van de politieke communicatie. Daarvan getuigden de tientallen presentaties waarin bijvoorbeeld personalisering, populisme en negativiteit-in-het-nieuws werden gemeten en statistisch werden uitgewerkt.

Moedige pogingen om de vaak onberekenbare en irrationele wereld van politiek en communicatie in kaart te brengen. Maar soms bekroop me het gevoel dat de collega’s bezig waren een pudding aan de muur te spijkeren, met te voorziene gevolgen voor smaak en hygiëne. En vaak lijkt het erop dat we zo enthousiast zijn over de hamer en spijkers waarmee we deze taak verrichten, dat we uit het oog verliezen hoe de pudding langzaam maar zeker naar beneden druipt.

Want wat analyseer je nu eigenlijk wanneer je populisme operationaliseert als de hoeveelheid ‘negatieve gevoelens’ die terug te vinden is in digitale comments? Waarom zou je de impact van humor op het imago van een politicus in een tabel met vijf of meer kolommen proberen te vatten? En hoe logisch is het, zoals de oude meester Paolo Mancini vanochtend terecht opmerkte, om de macht van de media te meten via de vraag aan zoveel mogelijk journalisten hoe machtig zij zelf denken te zijn?

Nee, dan voel ik toch meer voor een kwalitatieve aanpak zoals die van een andere autoriteit hier aanwezig, Stephen Coleman. Hij hield als key note speaker een pleidooi voor burgers die zichzelf weer serieus nemen en daadwerkelijk deelnemen aan de publieke opinie. Een betrokken betoog, gebaseerd op een historische terugblik en een theoretische onderbouwing.

Begrijp me goed: kwantitatief onderzoek heeft z’n nut, ook binnen de sociale wetenschap die politieke communicatie is. Wat meer evenwicht zou echter op zijn plaats zijn, en wel met kwalitatief onderzoek vol inspirerende literatuur, overtuigende argumenten en uit het leven gegrepen casestudies. Een voorbeeld daarvan is Breaking the News – How the Media Undermine American Democracy. Dit boek van journalist (!) James Fallows verscheen alweer zeventien jaar geleden, en maakt uiterst overtuigend duidelijk wat media verkeerd doen én hoe het beter kan.

Het was een mooi congres. Met intelligente collega’s en hun presentaties die in elk geval een deel van de wereld van politiek & journalistiek hebben belicht. Maar die pudding, die kunnen we misschien beter opeten. En ik verheug me alvast op een terugreis waarin ik het boek van Fallows uitlees.

 

 

 

 

 

 

Auteurs