Waarom eigenlijk geen lokaal mediafonds?

Echte problemen zijn er nog niet met de nieuwsvoorziening in Leiden. Er is het Leidsch Dagblad, er is Omroep West, Steutelstad, Unity, Leiden TV , het Witte Weekblad en het Leids Nieuwsblad (en er was Leiden.nu en Dichtbij Leiden), maar het kan natuurlijk beter. 

En dat ‘beter’ zou dan een Stimuleringsfonds voor lokale journalistiek moeten zijn. De Universiteit Leiden kreeg de opdracht om dat te onderzoeken, maar de gemeenteraad moet erover beslissen.

Het ligt gevoelig: overheidsgeld voor journalistiek. De subsidiëring van de publieke omroep is velen al een doorn in het oog, maar aan de andere kant worden print-media gesteund door een laag BTW-tarief van 6% (online media betalen gewoon 21%). En er is een landelijk stimuleringsfonds, een fonds bijzondere journalistieke producties en lokale initiatieven, bv. in Friesland en in Limburg.

UPDATE: de NVJ heeft een enquête uitgezet bij haar leden over steun aan pers, o.a. over een lokaal mediafonds. 

In Het Parool pleitte Mi Lei Vos onlangs ook voor een lokaal mediafonds. De SP-fractie in Noord-Holland wil dat de provincie meer gaat adverteren in lokale kranten. Het is kennelijk een dingetje… maar hoe organiseer je dat?

Kwaliteit, diepgang en impact

In Leiden deden Jaap de Jong en Willem Koetsenruijter een poging.

Het fonds moet volgens de onderzoekers ‘op afstand opereren’, over voldoende geld beschikken en een ruime looptijd hebben. De aanvraagprocedure moet ‘licht en transparant’ zijn.

Projectvoorstellen moeten kwaliteit en diepgang hebben, de producties moeten ‘impact’ hebben, over Leiden gaan en in bestaande media worden gepubliceerd.

Dat leverde uiteraard onmiddellijk discussie op: wat is een ‘lichte procedure’ als je vervolgens allerlei voorwaarden stelt, en hoe stel je ‘kwaliteit’, ‘diepgang’ en ‘impact’ vast. En wat zijn ‘bestaande media’? Ook blogs en websites?

Schiet de markt tekort?

Maar dat allemaal omzeilt de principiële vraag: moet de overheid de nieuwsvoorziening financieel ondersteunen? Gaat de overheid zich dan toch niet met inhoud bemoeien? Tegenwoordig lijkt overheidssteun voor nieuwsvoorziening geen taboe meer. De overheid subsidieert allerlei zaken die men waardevol vindt en waar de markt tekort lijkt te schieten, dus waarom nieuwsvoorziening niet?

En als de markt ergens tekort lijkt te schieten is het wel op bij de lokale nieuwsvoorziening.

(Op de foto boven prof. Jaap de Jong tijdens zijn presentatie van het onderzoek.)

Auteurs

2 comments

  • Goed stuk. Maar: als er een lokaal mediafonds komt, keer dan geld uit direct aan lokale journalisten. Dus zonder tussenkomst van grote organisaties, directies, hiërarchieën die met het geld aan de haal gaan en de journalisten uitknijpen. Lokale journalistiek hoeft niet duur te zijn. Vaak heb je aan 1fte. genoeg, met nog wat geld voor een website.
    Ik probeer al lang aandacht te vragen voor de kwestie, maar van twee kanten komen er negatieve reacties. Ten eerste van de politiek. Die wil geen ‘staatskrant,’ wordt dan gezegd. Maar als ik vraag wat ze van onze staatstelevisie (NPO en regionale omroepen) vinden, blijft het stil. Ten tweede uit de journalistiek. Dat komt omdat – als er al gepraat wordt – er gesproken wordt met de directies van journalistieke organisaties of journalisten die dicht bij die directies zitten. Die blijven volhouden dat ze met minder journalisten prima bladen kunnen maken, terwijl iedereen met eigen ogen kan zien dat dat niet zo is. Waarom doen ze dat? Omdat ze graag de hiërarchie in stand houden. Zichzelf kennen ze een uitstekend salaris met leasebak toe, maar de pijn wordt vooral gevoeld onderin de organisaties, waar mensen worden uitgeknepen. Wat daar gebeurt willen directies liever niet aan de grote klok hangen. Oudere werknemers worden er massaal uitgegooid (de samenleving mag ze gaan onderhouden met uitkeringen) en vervangen door pas afgestudeerde journalisten (pak die geweldige kans) die fulltime mogen gaan werken tegen een parttime minimumloos. Ik schreef er ooit o.a. dit blog over: https://marcoveldt.wordpress.com/2015/09/29/de-stille-doodstrijd-van-de-noordelijke-journalistiek-je-suis-hans-berens/

  • In het plan – zoals het er nu uitziet – van Leiden komt het geld niet bij media maar bij journalisten terecht. Dus dat lijkt wel gewaarborgd. De term ‘staatsomroep’ zou ik toch liever bewaren voor landen waar een directe en aantoonbare relatie is tussen het regeringsbeleid in de inhoud van de omroep. In Nederland is dat eigenlijk wel redelijk ‘op afstand’ geregeld. Bovendien subsidieert de overheid vanalles, maar spreken we ook niet over staatsbibliotheken, staatsopera en staatsrock.

    De crux is of zo’n fonds of regeling ook ten goede kan komen aan nieuwe initiatieven en niet een verkapte methode is om kranten en omroepen te steunen. Het geld moet terecht komen bij journalisten en die moeten hun lokale producties ergens publiceren (dus wel een relatie met ‘een medium’ – maar dat moet je ruim zien).