In het tweede of derde jaar begint voor veel studenten het echte werk: stage lopen op een redactie of bij een mediabedrijf. Een spannende en leerzame tijd. De vier HBO scholen journalistiek zijn praktijkgerichte opleidingen en vereisen 1 of meer stageperiodes tijdens de opleiding. Maar in hoeverre zijn de studenten journalistiek genoeg geëquipeerd om mee te draaien op een redactie? Geven de opleidingen genoeg bagage mee, zodat studenten de echte wereld kunnen betreden?
De school voor journalistiek in Utrecht zit niet stil en is druk bezig met het verbeteren van het huidige curriculum om beter aan te sluiten op de huidige beroepspraktijk. Het lectoraat crossmedia journalistiek heeft daarom onderzocht hoe praktijkbegeleiders stagiaires beoordelen. Ook is er ingegaan op het huidige stagemodel om daar mogelijke verbeteringen in te maken. Er zijn in totaal 335 stageformulieren – ingevuld door praktijkbegeleiders – geanalyseerd en 12 interviews gehouden met praktijkbegeleiders.
Oude en nieuwe vaardigheden
Uiteraard worden van studenten nieuwe vaardigheden verwacht, zoals ondernemerschap, online verhalen vertellen, social media research, online marketing en out-of-the box en creatief denken. Maar het is opvallend dat veel praktijkbegeleiders in dit snelle digitale tijdperk ook veel nadruk leggen op de basis journalistieke vaardigheden. Veel studenten missen niet alleen taalvaardigheden, maar hebben ook moeite om in een aantrekkelijke schrijfstijl te schrijven, journalistieke onderwerpen en invalshoeken te bedenken en voice-overs te schrijven. Researchen en verbanden leggen, vooral met strakke deadlines vinden studenten ook heel lastig. (Grafiek geeft aan waar stage-begeleiders verbeteringen zouden willen zien.)
Tot slot, hameren veel praktijkbegeleiders niet alleen op het beheersen van bepaalde vaardigheden, maar ook op een kritische en reflectieve attitude. “Daar begint het mee, met de juiste attitude: iemand die kritische vragen kan stellen, die geen genoegen neemt met een antwoord, nieuwsgierig is en er voor wil gaan”. Studenten moeten ook kunnen reflecteren op hun eigen werk, feedback kunnen geven en ontvangen en een teamspeler zijn.
Kortom, van de journalist in spe wordt veel verwacht. En het antwoord van veel praktijkbegeleiders is dat studenten “meer in de praktijk moeten oefenen”. Maar hoe?
Stagemodellen
De vier scholen journalistiek hanteren verschillende stagemodellen. In Tilburg lopen ze in het tweede en vierde jaar 3 maanden stage, in Ede lopen ze in het tweede jaar 2 maanden stage en in het vierde jaar 2 keer 3 maanden stage. Windesheim is van twee stages van 3 maanden naar een lange stage van 5 maanden gegaan en in Utrecht lopen studenten twee stages van 3 maanden in het derde en vierde jaar.
Uit dit onderzoek blijkt dat de meningen onder de praktijkbegeleiders verdeeld zijn over het stagemodel in Utrecht. Terwijl veel regionale dagbladen pleiten voor het behouden van twee korte stages, zodat studenten zo veel mogelijk kunnen oefenen, op verschillende plekken kunnen meelopen en natuurlijk genoeg kopij kunnen maken, hebben tijdschriften en een aantal omroepen de voorkeur voor langere stageperiodes. “Na drie maanden hebben studenten eindelijk door hoe het moet en dan stopt het”. De meerderheid is het er wel over eens dat stagiaires die nog in de onderbouw zitten nog niet rijp zijn om stage te lopen. “Ze zijn nog te jong en te bleu”.
Met welk model we in Utrecht uiteindelijk door zullen gaan is nog niet duidelijk. Wel is duidelijk dat we moeten werken aan de huidige gemiste vaardigheden, en niet alleen in het klaslokaal maar zo echt mogelijk. Want een eerste kennismaking met de praktijk in het derde jaar is te laat.
‘The Teaching hospital’ in Utrecht
Er zijn wel al stappen gezet en er wordt geëxperimenteerd om de basisvaardigheden te verbeteren en nieuwe vaardigheden aan te leren, samen met en in de praktijk. Zo is Marco van Kerkhoven met een paar studenten aan de slag gegaan met de pop-up newsroom, waar studenten verslag doen van een evenement via de mobiel en sociale media. De focus ligt op nieuwe online vaardigheden en het werken met strakke deadlines. Chris van de Heijden werkt samen met studenten en de Groene Amsterdammer aan onderzoeksverhalen en het lectoraat crossmedia journalistiek doet steeds vaker praktijkgericht onderzoek samen met studenten om de kritische en reflectieve attitude te verscherpen.
De collega’s van de opleiding Communication & Media Design organiseren geregeld pressure cookers of battles waar studenten werken aan innovatieve communicatie oplossingen voor de praktijk. De SvJ inventariseert nu mogelijke samenwerkingen met deze opleiding.
In Utrecht proberen we langzaam een teaching hospital op te starten wat Eric Newton voor ogen had. Het draait daar om nauwe samenwerking tussen studenten, onderzoekers en journalisten om zowel journalistieke als onderzoeksvaardigheden te ontwikkelen ten behoeve van de student en de beroepspraktijk. Echter, we moeten nu van ad hoc en soms eenmalige projectjes op zoek naar samenwerkingen met een duurzame karakter met een structurele plek in de opleiding .
