Foto’s verifiëren met Vermanen en Hekman

Op de Grote Expertisedag Nieuwe Media #2018 gaven Ludo Hekman en Jerry Vermanen een Masterclass over Geolocalisering van foto’s en video’s. Dan denk je aan ingewikkelde Bellingcat-achtige verificatietechnieken en nerdy tools. Maar, zoals Jerry Vermanen al aankondigde: beeldverificatie is soms veel eenvoudiger dan het lijkt.

Betrouwbare informatie

Nu het vertrouwen in de journalistiek tanende is, is het meer dan ooit van belang dat journalisten laten zien dat ze goed kunnen researchen en dat hun informatie betrouwbaar is. Verificatie van bronnen is daarbij belangrijk. Met Google onder handbereik is het checken van feitelijke informatie meestal niet al te moeilijk. Maar vaststellen of foto’s van tweets of Facebook posts fake zijn is veel lastiger.

Vermanen en Hekman zijn experts in visuele verificatie. Ze werkten samen in Explosive Export. In dat project onderzochten ze waar wapens die Nederlandse bedrijven verkopen terecht komen. Ze ontdekten bijvoorbeeld dat gewone jachten toch illegaal waren uitgerust met wapentuig.

Hoogspanningsmasten

Jerry Vermanen leerde ons in de masterclass hoe je snel en efficiënt kunt vast stellen waar een bepaalde foto genomen is. Het waren oefeningen in heel precies kijken. Door heel goed te letten op details, kun je, onder meer met behulp van Googlemaps, de exacte locatie van foto’s en video’s bepalen. Ook als je geen nerd bent. Vermanen liet zien hoe ze in het wapenproject een locatie konden vaststellen door een bepaalde hoogspanningsmast op een foto uit Egypte te herleiden tot de hoogspanningskabels lijnen die op Googlemaps te zien waren. Een andere case uit de workshop was het achterhalen van de verblijfplaats van een ISIS-aanhanger die een adhesie betuiging tweette.

 

 Rue Championnet

Samen met Jerry Vermanen ontdekten ook wij waar hij woonde. Als je deze foto nauwkeurig bestudeert zie je links achter het blaadje een vaag roodblauw uithangbord. Wat verder opvalt is het Heineken-logo van het café aan de overkant. Omdat de naam van het café helaas niet leesbaar is en er vermoedelijk heel veel Heineken uithangborden in Parijs zijn, zoomden we in op het felle rood en blauw. De autokenners in onze workshop herkenden daarin meteen het Suzuki-logo. Met de zoekwoorden ‘Suzuki, Paris en France’ in Google-maps kregen we een lijst met alle Parijse Suzuki garages. Door steeds naar Google-streetview te switchen en daar te speuren naar een café, vonden we tamelijk snel dat de foto genomen was in de Rue Championnet. (In mei 2016 werd de locatie snel achterhaald en ge(re)tweet)

Jerry Vermanen bewees met deze Masterclass dat locatie verificatie inderdaad niet per se ingewikkeld is. Als je een goed oog voor details hebt, kun je met eenvoudige tools en openbare bronnen (OSINT= OpenSourceINTelligence) de locatie van foto’s en video’s bepalen.

Hoe kun je als journalist meer doen met verificatietechnieken?

Collega Koolhof vroeg Vermanen naar nog meer tips: