In oktober 2025 was ons lectoraat vertegenwoordigd op het Betweter Festival in Utrecht. Onderzoeker Winnifred Wijnker richtte daar een stand in voor een pop-up onderzoek naar visuele vormen van nieuws voor jongeren. Dit deed ze samen met onder andere grafisch journalist Eva Hilhorst en Wieneke van Vucht, oprichter van BNNVARA’s De Marker. De hamvraag? Welke vorm van nieuws spreekt jongeren aan, en – in het bijzonder – wat vinden ze van graphic journalism?
Jongeren en nieuws
Jongeren bewegen zich anders door het overvolle informatielandschap dan oudere generaties. Zij halen hun content online uit een grote diversiteit aan bronnen en platforms. Traditionele nieuwsorganisaties worstelen met deze verandering en met hun verantwoordelijkheid om jong publiek te bereiken en te betrekken. Verandering is nodig, qua focus, perspectief, toon, én vorm.
Wieneke, bedenker van jongeren nieuwsplatform De Marker, beaamt deze uitdaging uit eigen ervaring: “Ik kom zelf uit de TV- en radio hoek, daar is enorme vergrijzing onder het publiek gaande. Ik denk dat als je er niks aan doet om een jonger publiek aan te trekken, dan ben je straks gewoon weg als publieke omroep. Dus ik geloof ook heel erg dat je vormen moet vinden om jongeren te betrekken bij nieuws.”
Maar welke vorm van nieuws sluit dan aan bij jongeren? Volgens Winnifred ligt het voor de hand om te experimenteren met beeld: “Beeld is voor jongeren altijd aantrekkelijker geweest dan tekst, en sociale media lenen zich goed voor visuele content. Wij willen dan ook onderzoeken welke rol graphic journalism kan spelen bij jongeren.”
Graphic Journalism
Grafische journalistiek is een journalistiek vorm waarin illustraties en tekst worden gecombineerd om een nieuwsverhaal te vertellen. Eva Hilhorst, zelf grafisch journalist en oprichter van het platform Drawing The Times legt uit wat deze vorm zo bijzonder maakt:
“De kracht zit in het persoonlijke aspect. De tekening maakt het verhaal heel tastbaar, en roept veel empathie op bij de lezer. Daarbij is het werk van de journalist vaak transparant: de maker tekent zichzelf regelmatig in het verhaal waardoor je het nieuwsverhaal letterlijk door de ogen van de journalist beleeft.”
Betweter festival
Tijdens het Betweterfestival in Tivoli Vredenburg, waar zo’n 2500 bezoekers op af komen waarvan het merendeel HBO en WO studenten, richtten Winnifred en haar team een stand in waar bezoekers konden stemmen op hun favoriete nieuwsvorm: een foto met tekst, een video of een grafisch beeldverhaal. Daarnaast wilden de onderzoekers weten wat het lezen en bekijken van zo’n beeldverhaal doet met de nieuwsbeleving.
Het experiment bleek een grote trekpleister. Winnifred: “Bijna honderd mensen kwamen bij onze stand langs om met ons in gesprek te gaan over hun nieuwsvoorkeuren. Daarnaast hebben 130 mensen een journalistiek beeldverhaal gelezen en beschreven wat dit met hun nieuwsbeleving deed.”
Resultaten
De eerste, voorzichtige conclusies uit dit oriënterende experiment onder de potentiële doelgroep laten zien dat deze vernieuwende vorm goed kan aansluiten bij de nieuwsbehoeften van een jonger publiek. Deelnemers tot en met 25 jaar beoordeelden de graphic journalism verhalen gemiddeld met een 4,1 (keuze uit 1-5 sterren), tegenover een 3,5 van de deelnemers van 26 jaar en ouders.
Jongeren gaan sowieso vaker voor beeld als ze mogen kiezen: de helft kijkt het liefste naar de welbekende nieuwsvideo en maar liefst 21% van de jongeren noemt graphic journalism de meest aansprekende vorm. Dat is des te opvallender omdat de meeste bezoekers deze vorm vooraf nog helemaal niet kenden.
Jongeren die positief reageerden op het beeldverhaal bevestigen Eva’s visie: zij waardeerden vooral de persoonlijke verbinding die het verhaal overbracht. Het brengt het nieuws dichtbij en maakt het voelbaar.
Er waren ook redenen om niet voor het beeldverhaal te kiezen. Volgens Wieneke gaven sommige bezoekers aan dat zij de bron belangrijk vonden. “Bij een NRC-artikel zie je direct de naam van de journalist, maar bij een cartoon is dat niet altijd meteen duidelijk.” Daarnaast vonden sommige jongeren het beeldverhaal best ingewikkeld. Zij kozen liever voor wat zij zelf de ‘luie’ vorm van nieuws noemden: content die kant-en-klaar wordt aangeboden in video of tekst.
Eva begrijpt deze reacties: “Graphic journalism is niet geschikt voor alle nieuwsbehoeften, bijvoorbeeld als je snel geïnformeerd wilt worden over actuele gebeurtenissen. Deze vorm leent zich meer voor menselijke achtergrondverhalen.”
Hoe nu verder?
Volgens Winnifred zijn er in deze kleine verkenning waardevolle aanknopingspunten voor een groter vervolgonderzoek: “We willen daarin alle kennis en ervaring die beschikbaar is over jongere nieuwsgebruikers en de kracht van het journalistieke beeldverhaal bundelen. Met die inzichten gaan we samen met jongeren en journalisten een aantal concrete producties uitwerken en evalueren met nieuwsgebruikers en -professionals.”
Wie hieraan wil bijdragen, is van harte welkom om zich te melden.
