De prijs van de anonimiteit

Reacties “voldoen niet aan onze huisregels”, “zijn verwijderd” of “weggejorist”. Anoniem worden mensen uitgescholden, racistische uitspraken gedaan en persoonlijke vetes uitgevochten.

Maar anonimiteit betekent ook dat mensen vrijuit kunnen zeggen wat ze  willen.

Jaap den Ouden, community-manager bij Dichtbij Eindhoven, schreef vorige week op Twitter: “anoniem reaguren is een recht”.

Het eveneens hyperlokale Arnhem Direct schafte het af omdat het uit de hand liep. Een beslissing waar men later overigens weer op terugkwam. Het blijft kennelijk modderen met anonimiteit.

 

Op Dichtbij schreef ik over een anoniem stuk over een online petitie die door dezelfde auteur was geplaatst (maar onder een andere schuilnaam). De petitie kon men anoniem ondertekenen en ook de meeste reacties onder het Dichtbij-artikel waren anoniem.

Misschien kan je anonieme reacties toelaten – hoewel ik er niet voor ben – maar anonieme stukken zijn een brug te ver. En daarin ben ik niet de enige.

In de discussie over anonieme reacties bleek dat de jury er niet uit was. Drie argumenten voor anonimiteit.

  1. Economisch: door de lage drempel komen er meer reacties, meer bezoek op de website, en dus meer inkomsten. Ik sprak een aantal jaren geleden met leden van de hoofdredacties van kranten over lezersbijdragen; en van NRC tot Telegraaf werd het beaamd: elke drempel (registratie, echte namen) leidt tot minder reacties.
  2. Principieel: anoniem reageren betekent vrijheid van meningsuiting, iedereen moet ongehinderd z’n mening kunnen geven. Bij gevoelige zaken (klokkenluiders) is bescherming van de bron van belang, en de buurman hoeft niet te weten wat ik van de wethouder vind.
  3. Praktisch: het is toch niet te checken, mensen kunnen een valse identiteit aannemen, een fake-account bij Twitter of Facebook aanmaken of een andere naam bij hun email gebruiken. De redactie weet trouwens soms wel wie erachter zit. Door moderatie, een klachtensysteem en zelfcorrectie valt het ook wel mee: reacties kunnen worden verwijderd, gebruikers geband.

De belangrijkste argumenten tegen anonimiteit:

  1. Het niveau. Anonimiteit nodigt uit tot schelden, grofheden, persoonlijke aanvallen, en zogenaamd bijdehante one-liners, Reageren met naam verlaagt misschien het aantal reacties maar verhoogt het niveau van de discussie.
  2. De diversiteit en hoeveelheid reageerders. Omdat veel discussies gedomineerd worden door een vast groepje anonimici die elkaar onderling aanvallen, hebben anderen weinig zin zich daarin te mengen.
  3. Als de inhoud van de discussie meer on topic is, en als bijdragen van deskundigheid getuigen, is de bijdrage aan de discussie ook groter, het wordt ook interessanter voor auteurs van artikelen zich erin te begeven.

Dank voor bijdragen via Twitter van: @brewbart, @Kleine_Mark, @PaulClappers, @amgst, @karelkolb, @DZaart, @merelkan, @bertboerland, @EricSell, @jaapdenouden, @APleijter

 

 

14 opmerkingen

  • “Principieel: anoniem reageren betekent vrijheid van meningsuiting, iedereen moet ongehinderd z’n mening kunnen geven. Bij gevoelige zaken (klokkenluiders) is bescherming van de bron van belang, en de buurman hoeft niet te weten wat ik van de wethouder vind.”

    Ik vind dit altijd een lastige. Waarom moet je anoniem je mening kunnen geven? Zo werkt het offline toch ook niet? Bovendien: het feit dat je onder je eigen naam moet reageren, betekent toch geen inperking van de meningsuiting? Je moet alleen goed nadenken wáár je wát zegt, maar dat geldt offline net zo goed.

    Toch?

  • Ik zou ook liever zien dat alleen bij uitzondering anoniem reageren zou zijn toegestaan. Ambtenaren die uit de school klappen over duistere praktijken bij de gemeente, klokkenluiders, mensen die met goede redenen hun privacy willen beschermen. Bij de meeste anonieme reacties zie ik die urgentie helemaal niet.

  • Jos van den Broek

    Principieel.
    Wat houdt ‘vrijheid van meningsuiting’ in als niet duidelijk is van wie de ‘mening’ is? Anonimiteit staat – even principieel – volstrekt los van het recht om je mening te uiten. Je zou zelfs een ander principe kunnen verdedigen: vrijheid van meningsuiting is evenredig aan het recht te weten van wie die mening afkomstig is. Ik vind schreeuwen door een scheur in de schutting een schandvlek op onze democratie.

  • Ik blijf van mening dat anonimiteit in veel van de genoemde bezwaren niet het probleem is. De kwaliteit van de reacties is het voornaamste, en die kwaliteit kun je beheren via moderatie; waarschuwen, opvoeden en als dat allemaal niet helpt: bannen.
    Los daarvan snap ik wel dat het fijner is om te weten van wie een bepaalde mening is, maar betwijfel ik of dat opweegt tegen het recht om anoniem te reageren.

  • @ Mark
    Heb je soms niet de indruk dat de discussies nogal gedomineerd worden door een klein groepje die erg op elkaar reageren (niet altijd met even veel respect)? En zouden anderen daardoor niet zoveel zin hebben om zich daarin te mengen?

  • @Piet
    Jazeker. Maar mijns inziens kun je dat beter oplossen via een actieve moderator/scheidsrechter/community manager dan door anonimiteit te verbieden.

  • Wie is die gast die zich uitgeeft voor Mark Klein?
    Ik ben de enige echte Mark Klein!

  • Alle Mark Klein’s komen van hetzelfde IP-adres. Ze geven allemaal Dichtbij als website. Pas als ze gaan trollen gooi ik ze eraf…

  • In de ‘early days’ van het Internet was daar Compuserve. Verreweg het belangrijkste aanbood van deze provider waren de fora en daar werd intensief gebruik van gemaakt. Zeker door de mensen die het potentieel van het Internet en de toekomst van informatievoorziening en het delen daarvan zagen zitten.

    Ook ik maakte deel uit van die ’ online community’ en kreeg na verloop van enige tijd het verzoek om als moderator te gaan werken op het forum ‘international politics’ mede door mijn activiteiten op het Nederlandse politieke forum en andere fora.

    Het Nederlandse forum werd compleet verziekt door een paar ‘trollen’. Die waren uiteraard anoniem en hadden als enige doel het verzieken van discussies en argumenten. Dit soort anonieme uitingen heeft mij toen geërgerd en ergert mij nog steeds mateloos.

    Mensen die het nodig vinden om zonder enige onderbouwing scheldkanonnades af te steken tegen iemand die zijn (politieke)mening verkondigd, en dat doet op een publiekelijk toegankelijk forum dienen een kruisje achter zijn/haar naam te krijgen. Bij een volgende overtreding moet de man/vrouw onvoorwaardelijk gekickt worden.

    Hoe anders en beschaafder ging het toe op het internationale forum waar de meerderheid gebruik maakte van een ‘nickname’. Zelden heb ik als moderator hoeven ingrijpen, en dat niet door gebrek aan kennis van de Engelse taal.

    Het huidige discussiepunt; ‘moet de burgemeester van Zaanstad nog 5 jaar bijtekenen’ en de daarbij behorende online petitie zit echter anders in elkaar.
    Hier is geen sprake van onbeschoft taalgebruik of kwetsende opmerkingen. Simpelweg een naam van een indiener van de petitie die niet te herleiden is.
    En heeft een ongenuanceerde jacht geopend op de indiener(s) van de petitie.

    Waarom vraag ik mij af is het zo belangrijk dat de identiteit van de indiener(s) bekend wordt. De mensen kunnen wel een heel goede reden hebben om te kiezen voor een algemene naam als indieners van een petitie.
    De eenvoudigste motivatie is natuurlijk dat het een ambtenaar van Zaanstad zou kunnen zijn met een uiterst negatieve ervaring of aanvaring met de burgemeester. Bij mij zijn verhalen bekend van ambtenaren, die er niet om liegen.
    Het zou dus de broodwinning van de man/vrouw in de weg kunnen staan.
    Of er kan sprake zijn van de mogelijkheid dat de indiener(s) op dit moment een gerechtelijk proces voeren met/tegen de gemeente Zaanstad, en insiders weten dat het hier om honderden zaken gaat.
    Duidelijk, ik weet zeker dat u ook een aantal argumenten kunt bedenken.

    Kortom, er zijn in dit specifieke geval voldoende gronden om respect te tonen voor de indieners van de petitie en hun keuze om een niet direct herleidbare naam te kiezen.

    Dank voor uw aandacht.
    Aart Molenaar.

  • Helemaal mee eens. Als er goede argumenten zijn om iets anoniem te doen geef je dat bij de readactie aan, die dat verzoek honoreert. “Naam en adres bekend bij de redactie” staat er dan.
    Het lijkt nu op het omgekeerde: alles is anoniem, tenzij je zo stom bent om je naam erbij te zetten.
    Dichtbij had nooit moeten toestaan om anonieme meeschrijvers stukken te laten plaatsen – uitzonderingen daargelaten (zie eerste zin).

  • (Eindelijk een volwassen discussie!)..ik kan me vinden in alle voors en tegens. Zou ook de eerste zijn die op Dichtbij (voortaan) niet meer anoniem zou reageren, zodra ik het gevoel heb dat ik in mijn privé daar niet op aangesproken zou worden of dat mijn gezin er problemen door ondervindt. Waarom zou ik het risico lopen dat 1 gek mij thuis gaat opzoeken, met alle gevolgen van dien. Én dat alleen omdat ik mij moét bekend maken op een huis-tuin- en keuken forum als Dichtbij? Dat is niet denigrerend bedoeld naar Dichtbij, maar het is natuurlijk geen politiek forum. Tevens zag ik laatst dat iemand op Twitter schreef dat “anonimiteit de burka is voor reagerende losers”. …zucht denk ik dan, zo kan je geen discussie meer beginnen! Zonde hoor.

  • Als ik kijk naar de discussies op Dichtbij, zijn er veel bij waar je nauwelijks kan voorstellen dat iemand je daarvoor op gaat zoeken (hondepoep, parkeerbeleid, ongelukken) of dat je er persoonlijk op aangesproken wordt.
    Er zijn wel degelijk uitzonderingen waarbij (veelal) anonieme reaguurders een behoorlijk aggressief toontje aanslaan. Daar kan ik me voorstellen dat mensen er zich liever niet met naam en toenaam in gaan mengen.
    Dus anoniemiteit is er in gevallen de oorzaak van dat anderen zich ook niet met hun naam willen melden. Een vicieuze circel dus.

  • Ik ken Jos van den Broek niet maar ik zou hem willen zoenen om zijn intelligente reactie. Desnoods door een scheur in de schutting.

  • @Piet Bakker. Ja je hebt daar een punt. Ik moest daar ff over nadenken. Ben terug gaan denken naar waarom ik toentertijd anoniem ingestapt ben. Daarbij moet ik zeggen dat mijn eerste gevoel niet was om te ” schreeuwen door een scheur in de schutting “. De meesten waren al anoniem en dan ga je mee in de vicieuze cirkel Mijn enige ervaring trouwens op een forum, was in de jaren ’90 op een forum voor depressieven. Nu zal je meteen opmerken dat dat tenminste gelijkgestemden waren, zelfde schuitje en misschien ook dezelfde scheur enz. enz. Maar een ieder was vanuit een andere “schutting” depressief. Daar schreef ieder zich in met alleen de voornaam, en het bleef wonderwel beleefd. Ik, we hebben daar enorm gelachen. Zo’n forum werkte dus heilzaam! Mijn vermoeden was wel eens dat er therapeuten onder de meeschrijvers waren, was geen raar idee.

    Even terugkomen op een aggressief toontje; Soms denk je dat iemand het ene bedoeld, een ander leest er iets anders in. Tel daarbij op een korter lontje en een uit emotie geschreven tegenreactie. Wat je mist op Dichtbij, is een paar identiteiten die elkaar bij de les houden. Nu is daar de redactie voor, maar dat werkt soms averecht en kunnen bij voorbaat weinig goed doen of doen het nooit goed. Redactie-leden gaan undercover? Gezien het onderwerp van deze discussie is dit niet done.

    @Jos van den Broek. Ik zat ook te schuddebuiken van binnen. Vond ook de cadans mooi: Schreeuwen, Scheur, Schutting, Schandvlek!