De onheilige alliantie tegen de Publieke Omroep

Ik heb de petitie tegen de bezuinigingen op de publieke omroep niet getekend. Ik verklaar elke dag mijn liefde aan NOS, VPRO of RTV Utrecht als ik op ze afstem. En met mij nog miljoenen Nederlanders, dus het leek me overbodig. De korting op de korting hebben de omroepen ook niet aan de petitie te danken, maar gewoon aan de ChristenUnie.

Ik was ook niet zo blij met die spotjes ter ondersteuning van de acties. Je laadt snel de verdenking op je dat je met belastinggeld je eigen salaris probeert veilig te stellen terwijl iedereen in Nederland de crisis in zijn portemonnee voelt. Niet handig.

Reclamevrij
Van erg handig opereren kan de NPO overigens meestal niet beschuldigd worden. De kleine lettertjes bij hun ter beschikking gestelde filmpjes (nota bene een suggestie van dagblad-lobbyist NDP) waarin ze aangeven de video’s later van pre-roll reclame te voorzien, was een stomme zet.

Efficiënter
Ook zou ik wel eens willen weten of de vorige bezuiniging gewerkt heeft. Is Hilversum efficiënter gaan werken? Is het legertje bobo’s, coördinatoren, chefjes, managers, beleidsmedewerkers, consultants, directeuren en papierschuivers inderdaad teruggebracht tot aanvaardbare omvang ten gunste van programmamakers en journalisten?

Dat neemt allemaal niet weg dat de Publieke Omroep (3 netten) voor veel Nederlanders nog steeds erg belangrijk is: 62% kijkt elke dag, 90% elke week en 97% minstens één per maand. De cijfers voor RTL (4 netten) en SBS (3 netten) liggen lager (SKO Jaarrapport).

bereik omroep 2012

 

Er zijn mensen die meteen “kijkcijferterreur” roepen wanneer er ergens een cijfer opduikt, maar cijfers oefenen natuurlijk geen terreur uit, het zijn mensen die dat doen.

De kritiek (aanval, haat volgens anderen, of “gebrek aan liefde” volgens weer anderen) die de Publieke omroep ten deel valt, komt van drie kanten.

Telegraaf
De oudste kritiek (daterend van het begin van de vorige eeuw, rond 1930) komt van de dagbladen en tijdschriften, de Telegraaf voorop. Toen ging het om de drukorder voor de AVRObode, nu om de reclame die de STER zou wegsnoepen. Een bizar argument, als de STER stopt, zullen vooral RTL en SBS daarvan profiteren. Ook zou de publieke omroep zich op internet niet al te sterk moeten profileren en al helemaal geen reclame moeten verkopen. Dat laatste kunnen ze inderdaad beter niet doen (het levert trouwens ook niks op).

Daarnaast zijn er politieke partijen als VVD en PVV die zich al jaren ergeren aan die ‘linkse’ omroep. Elke gelegenheid wordt aangegrepen om de publieke omroep een toontje lager te laten zingen. Het argument is onuitroeibaar. Over dit fenomeen is een grote hoeveelheid onderzoek (Hostile Media). Het zijn spoken waar men bang voor is, maar ook voor spoken kan je echt bang zijn natuurlijk.

Puriteitse elitisten
De derde soort van kritiek komt van de nieuwe puriteitse elitisten, mensen die graag ‘kwaliteit’ bij de publieke omroep zien, en vinden dat amusement daar niet thuis hoort. Nu is ‘kwaliteit’ lastig te meten en ‘amusement’ kan voor iedereen wat anders betekenen. Maar daar hebben de kwaliteits-liefhebbers wel een antwoord op: een lijstje van programma’s dat wel geschrapt kan worden, Teun van de Keuken wil Frans Bauer weg, JP Geelen ziet ook Lingo, één tegen 100 en DNA onbekend liever verdwijnen. Alhoewel, verdwijnen… men suggereert dat dit soort programma’s best naar de commerciëlen kan.

Maar willen de commerciëlen de amusementsprogramma’s wel? Vrijwel al deze programma zijn op Nederland 2 of Nederland 1 te zien. Wie kijkt daarnaar? In vergelijking met andere zenders zijn dat oudere kijkers: bij Ned 1 is 66% ouder dan 50, bij Ned 2 is dat zelfs 72%. Geen enkele andere zender komt daarbij in de buurt. De commerciële zenders ziijn helemaal niet geïnteresseerd in dat soort kijkers, en dus ook niet in dat soort programma’s. Die programma’s gaan dus niet naar de commerciëlen als ze verdwijnen, nee, dan verdwijnen ze gewoon.

npo_leeftijd_2012

Nederland 1 en 2 – de zenders met de meeste ‘amusements’-programma’s – hebben voor adverteerders (en dus voor commerciële zenders) een relatief ongunstig profiel: de minste jonge (20-49 jaar) boodschappers (17 en 14%) en de minste hoog opgeleide en goed verdienende mannen (8 en 7%). Dat publiek komt af op een bepaald soort programma’s – inderdaad Frans Bauer, Lingoéén tegen 100 en DNA onbekend.

profiel_npo

De puriteinse elitisten hebben een onheilige alliantie met de rechts-populisten en de uitgevers gesloten. Ze hebben niet alleen een hekel aan amusement, ze hebben ook een onverholen minachting voor de mensen die naar die programma’s kijken: ouderen, lager opgeleiden en minder kapitaalkrachtigen…

UPDATE 13 oktober

Het aandeel van 50+ kijkers bij Ned 1 en Ned 2 neemt toe. In 2004 had Ned 1 ± 53% kijkers van 50+, in 2012 75%. Ned2 ging van ±62% 50+ naar 66%. (De ± staat er omdat het SKO-rapport van dat jaar geen tabel maar alleen een grafiek bevat – pag. 23.)

Auteurs

3 comments

  • Alexander Pleijter

    Ik snap uit bovenstaand betoog nog steeds niet waarom belastinggeld uitgegeven moet worden aan amusement. Omdat ouderen ook lekker tv moeten kunnen kijken? Wat is daar het algemeen belang van?

  • @Alexander

    sorry voor het lange antwoord, ik had geen tijd voor een korte.

    Het bovenstaand betoog gaat niet over betalen voor amusement voor ouderen. Het gaat over de drogredenering dat een belangrijk deel van het aanbod (niet alleen amusement) dat op de publieke omroep wordt uitgezonden moeiteloos naar de commerciëlen kan. Dat is dus niet zo. Veel van die content trekt een te oud en te arm publiek waar de commerciëlen helemaal geen trek in hebben. Die willen echt veel liever Geer en Goor dan Lingo. Veel van die programma’s zijn ook te duur. Spoorloos is niet sexy genoeg, trekt een te oud publiek en kost te veel.

    Daarnaast is het een elitaire benadering. Frans Bauer en Lingo mogen wel weg, maar Zomergasten en Kunststof natuurlijk niet. Kennelijk hebben jongere hoog opgeleide en goed verdienende groepen in de samenleving wel recht op gesubsidieerde content en anderen niet.

    Of amusement op de tv door de overheid betaald moet worden is een andere discussie. Moet er publieke omroep zijn? En hoe moet die gefinancierd worden?

    Toen in Nederland de omroepbijdrage werd gefiscaliseerd is die discussie veranderd. In die eerste periode wist je wat de omroepbijdrage samen met de STER opbrachten. En daar moest je het mee doen. Dat lijkt me een zinnige discussie. Die fiscalisering (betaling uit algemene middelen) is een grote vergissing geweest. Nu ziet iedereen het als ‘subsidie’ en niet als iets dat mensen betalen om naar dat publieke aanbod te kijken (net als de BTW-korting voor kranten en tijdschriften niet als sudsidie maar als een ‘recht’ wordt gezien). Ruim 90% kijkt naar de publieke omroep minstens eens per maand, 62% elke dag. Dus waarom mensen daar niet gewoon voor laten betalen via kijk- en luistergeld?

    En ja, ik ben blij met onze publieke omroep, met NOS Journaal, Studio Sport, 2 voor 12, Lingo en Frans Bauer. Ik snap dat niet iedereen dezelfde voorkeur heeft en dat mijn voorkeuren niet per se beter zijn dan die van anderen.

    Ik was een paar weken geleden in de VS. Na een paar uur tv kijken wist ik het zeker: dat is pas echte armoede. Dat moet je niet willen.

    Het is best mogelijk dat er over enkele jaren een geheel ander digitaal aanbod is waar iedereen uit kan kiezen. Dat zien we dan wel weer. Ik hou van de publieke omroep, maar niet per definitie voor altijd.