Het bericht DIACOMET: Europees onderzoeksproject over journalistieke ethiek en weerbaarheid burgers verscheen eerst op Journalismlab.

Artificiële Intelligentie (AI) heeft veel potentie voor onderzoeksjournalistiek: het kan redacties faciliteren bij het opschonen, ordenen en interpreteren van data en bijdragen aan nieuwe invalshoeken voor journalistieke verhalen. Toch wordt AI vooralsnog spaarzaam ingezet vanwege met praktische, maatschappelijke en ethische uitdagingen.

Om de mogelijkheden en randvoorwaarden voor onderzoeksjournalistieke AI in kaart te brengen werken ethici, juristen, data- en artificiële intelligentie engineers en journalistieke onderzoekers samen in het onderzoeksproject ‘It’s a match’ dat deze maand van start is gegaan en 2 jaar zal duren.

De onderzoekers richten zich op de vraag op welke manier AI in lijn met journalistieke en maatschappelijke kernwaarden kan worden ingezet voor onderzoeksjournalistiek.

In dit project werkt het lectoraat Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie (HU) samen met de Fontys lectoraten Journalistiek & Verantwoorde Innovatie, Moral Design Strategy, Design & Interactie en Big data & AI. Uit het werkveld sluiten het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, Pointer en Omroep Flevoland aan als onderzoekspartner. Het onderzoeksproject wordt gesubsidieerd met een RAAK Publiek-subsidie van Nationaal Regieorgaan SIA.

Onderzoekers

Lector Yael de Haan

Docent onderzoeker Nele Goutier

Over Journalismlab

Onderzoek in de context van de digitale wereld

Het lectoraat Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie (JournalismLab) doet aan de hand van diverse thema’s praktijkgericht onderzoek. Hierbij kijken we naar de wederkerigheid tussen drie journalistieke processen: productie, inhoud en effect.

LEES MEER

Het bericht It’s a match verscheen eerst op Journalismlab.

In afgelopen jaren zijn er ten behoeve van het journalistieke research-, redactie- en verificatieproces steeds meer digitale, geautomatiseerde en zelflerende ofwel zogenoemde AI (artificial intelligence) tools op de markt verschenen. DataMinr bijvoorbeeld zet dergelijke algoritmische tools in om miljoenen Tweets door te spitten zodat journalisten de laatste trends kunnen volgen. Ook Google begeeft zich steeds meer op de journalistieke markt en biedt verschillende AI-tools aan voor het ordenen, selecteren en verifiëren van informatie.

Hoewel AI-tools en zoekmachines daarin efficiënt, zijn ze verre van objectief. Deze tools ordenen informatie aan de hand van gebruikers-populariteit. Uit onderzoek (Tylor, 2015) is bovendien bekend dat informatie die hoger op de lijst van een zoekpagina staat veelal als relevanter en betrouwbaarder wordt gezien. Hiermee spelen zoekmachines een cruciale rol spelen in het informatieproces.

Het feit dat algoritmes niet neutraal zijn, vraagt om een onderzoek op de inzet van geautomatiseerde tools in de journalistiek. In hoeverre wordt het journalistieke proces hiermee gestuurd? Welke belangen, normen en waarden maakt zij door gebruik te maken van AI impliciet tot de hare?

De hoofdvraag voor dit onderzoek luidt: Op welke wijze worden journalisten bij de selectie en verificatie van (relevante, diverse en betrouwbare) informatie beïnvloed door AI?

Deze hoofdvraag is onderverdeeld in vier deelvragen:

1.  In hoeverre worden AI-tools gebruikt in het dagelijkse journalistieke researchproces?
2. In hoeverre zijn journalisten op de hoogte van het gebruik en de werking van dergelijke AI-tools?
3. Welke invloed heeft het gebruik van geautomatiseerde tools op de diversiteit en betrouwbaarheid van journalistieke informatie?
4. Hoe kan de werking van AI in het journalistieke researchproces transparanter worden gemaakt?

Publicaties
Zo denken journalistiek over Artificial Intelligence
Google denkt mee aan bijna elk nieuwsartikel dat in Nederland verschijnt. Is dat erg?

Onderzoekers

Lector Yael de Haan

Onderzoeker Nele Goutier

Over Journalismlab

Onderzoek in de context van de digitale wereld

Het lectoraat Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie (JournalismLab) doet aan de hand van diverse thema’s praktijkgericht onderzoek. Hierbij kijken we naar de wederkerigheid tussen drie journalistieke processen: productie, inhoud en effect.

LEES MEER

Het bericht Van black box naar glass box: Verborgen sturingsmechanismen in de geautomatiseerde journalistiek verscheen eerst op Journalismlab.

In het promotieonderzoek van Els Diekerhof staan veranderende journalistieke researchpraktijken centraal. De concrete (online) activiteiten en handelingen van journalisten bij het vergaren en verifiëren van informatie en bronnen worden onderzocht. Het onderzoek moet ook duidelijk maken welke rol betrouwbaarheid speelt als onderdeel van de journalistieke professionele ideologie en als richtinggevend principe voor journalistieke informatieverzameling.

Publicatie
Publicatie in Journalism Practice: Changing journalistic information gathering practices? Reliability in everyday information gathering in high-speed newsrooms.

Onderzoekers

Promovenda Els Diekerhof

Over Journalismlab

Onderzoek in de context van de digitale wereld

Het lectoraat Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie (JournalismLab) doet aan de hand van diverse thema’s praktijkgericht onderzoek. Hierbij kijken we naar de wederkerigheid tussen drie journalistieke processen: productie, inhoud en effect.

LEES MEER

Het bericht Journalistieke research praktijken. Betrouwbaarheid en onmiddellijkheid verscheen eerst op Journalismlab.

Journalisten vinden en selecteren hun bronnen steeds meer online. Wat betekent dit voor de selectie en verificatie van die bronnen? Er is een observatie-onderzoek gedaan onder 48 jonge journalisten door hun research en hun schermactiviteiten op te nemen en een inhoudsanalyse te doen van elke handeling. De uitkomst hiervan is dat researchstrategieën van journalisten grotendeels zijn bepaald door wat Google aanbiedt.

Publicaties
Dit onderzoek is gepubliceerd in het boek Journalism & truth in an age of social media met als titel: the use and verification of online sources in the news production process.

Onderzoekers

Lector Yael de Haan

Over Journalismlab

Onderzoek in de context van de digitale wereld

Het lectoraat Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie (JournalismLab) doet aan de hand van diverse thema’s praktijkgericht onderzoek. Hierbij kijken we naar de wederkerigheid tussen drie journalistieke processen: productie, inhoud en effect.

LEES MEER

Het bericht Thanks Google! Journalistieke bronnen selectie en verificatie verscheen eerst op Journalismlab.

Eerder Twitter-onderzoek heeft alledaagse mediapraktijken grotendeels buiten beschouwing gelaten. Op grond van deze observatie is de focus in dit onderzoeksproject gericht op Twitter als platform voor dagelijkse communicatie en informatiedistributie. We hebben ons daarbij geconcentreerd op de Nederlandstalige context. Er is gebruik gemaakt van een data sample van meer dan 7,6 miljoen tweets die verstuurd zijn in een periode van twee weken (4 t/m 18 september 2016). De sample is verzameld in samenwerking met (social) media monitoringbedrijf Buzzcapture.

In een eerste verkenning van de dataset zijn doormiddel van sociale netwerkanalyse en kwalitatieve codering van accounts uiteenlopende publieken geïdentificeerd zoals mediaorganisaties en –professionals en diverse politiek geïnteresseerde gebruikers die frequent met elkaar interageren. De interesse in de manier waarop deze gebruikers content selecteren, ‘framen’ en verder verspreiden heeft geleid tot een van onderstaande publicaties. Verder hebben we publieken en mediapraktijken kunnen traceren die voor ons onverwacht waren zoals gamers en vloggers die hun content van YouTube delen en becommentariëren, of verschillende groepen van professionals. Hierbij speelt de lokale betrokkenheid van de gebruiker – de ‘lokaliteit’ – een bijzondere rol. De Nederlandse politie is bijvoorbeeld op nationaal en regionaal vlak (wijkagenten) actief.

Door middel van twee casestudies zijn de nationale en lokale dynamieken diepgaander onderzocht: 1) Almere, in 2016 qua populatie de nummer tien van Nederlandse steden en sinds 2003 zonder dagelijkse krant, en 2) Wijk bij Duurstede, een landelijkere gemeente dicht bij Utrecht gelegen, een van de grootste Nederlandse steden. Uit verkennend onderzoek blijkt dat in Almere online media, blogs en Twitter-accounts het gat van de ontbrekende nieuwsvoorziening zijn gaan opvullen. Verder wordt de dynamiek tussen nationale en lokale mediapraktijken bijvoorbeeld op politiek vlak zichtbaar: lokale PVV-politici onderhouden nauw contact met de nationale vertegenwoordigers. Ook in Wijk bij Duurstede zijn lokale media goed vertegenwoordigd op Twitter. Eind 2018/begin 2019 zal een publicatie verschijnen die in detail ingaat op lokaliteit in de Nederlandse Twittersfeer.

Dit onderzoek is gedaan in samenwerking met de Utrecht Data School (Universiteit Utrecht) en de lectoraten Crossmedia Lab and Pub Lab (beide HU). Spin-offs zijn op diverse conferenties gepresenteerd zoals Het Etmaal van de Communicatiewetenschap (2016, 2017 en 2018), de Association of Internet Researchers Conference (2016 en 2017), ECREA (2016) en de Data Publics Conference (2017).

Publicaties
Daniela van Geenen, Maranke Wieringa, Mirko Tobias Schäfer, Erik Hekman and Piet Bakker. (in press). ‘Lokaliteit’ in de transformatie van publieke sferen: lokale publieken en hun alledaagse mediapraktijken op Twitter.

Daniela van Geenen, Mirko Tobias Schäfer, Thomas Boeschoten, Erik Hekman, Piet Bakker, and Jonas Moons. (2016, October 5-8). Mining One Week of Twitter. Mapping Networked Publics in the Dutch Twittersphere. Paper presented at AoIR 2016: The 17th Annual Conference of the Association of Internet Researchers. Berlin, Germany: AoIR. Retrieved from http://spir.aoir.org.

Maranke Wieringa, Daniela van Geenen, Mirko Tobias Schäfer, and Ludo Gorzeman. (2018).
Political topic-communities and their framing practices in the Dutch Twittersphere. Internet Policy Review Vol. 7, Iss. 2.

Over Journalismlab

Onderzoek in de context van de digitale wereld

Het lectoraat Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie (JournalismLab) doet aan de hand van diverse thema’s praktijkgericht onderzoek. Hierbij kijken we naar de wederkerigheid tussen drie journalistieke processen: productie, inhoud en effect.

LEES MEER

Het bericht Alledaagse mediapraktijken op het Nederlandse Twitter verscheen eerst op Journalismlab.

Het checken van informatie is een van de kernactiviteiten van professionele journalistiek. Brits onderzoek (Davies, 2008; Lewis et al, 2008) liet zien dat er bij de kwaliteitsmedia 60 procent van de nieuwsverhalen regelrecht was overgeschreven van ongecheckte persberichten. De vraag is of journalisten die eigen verhalen (zoals achtergrondverhalen, followups etc.) maken die informatie voor hun verhalen wél verifiëren. Dat werd door middel van reconstructie interviews met 22 Nederlandse

journalisten onderzocht. Op basis van analyses van het brongebruik in eigen werk werden journalisten geïnterviewde over de gevolgde werkwijze bij het verzamelen van informatie. Uit het onderzoek blijkt dat er ook bij de informatieverzameling voor eigen producties niet altijd gecheckt wordt. Selectief checken is de praktijk. Bij de beoordeling van de betrouwbaarheid van bronnen gaan journalisten af op hun ervaring en intuïtie. Daarnaast blijkt dat journalisten checken omzeilen en ontlopen. Als het lastig is om ongefundeerde meningen of bepaalde feiten te checken, wordt er bewust niet geparafraseerd, maar een quote gebruikt.

Publicaties
Diekerhof, Els & Bakker, Piet (2012). To check or not to check: An exploratory study on source checking by Dutch journalists. Journal of Applied Journalism & Media Studies, 1(2), 241-253.

Over Journalismlab

Onderzoek in de context van de digitale wereld

Het lectoraat Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie (JournalismLab) doet aan de hand van diverse thema’s praktijkgericht onderzoek. Hierbij kijken we naar de wederkerigheid tussen drie journalistieke processen: productie, inhoud en effect.

LEES MEER

Het bericht To check or not to check: An exploratory study on source checking by Dutch journalists verscheen eerst op Journalismlab.