Een journalist zonder enig bewustzijn van AI? Dat kan niet meer. De AI-ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo op en wetgeving hobbelt achter de feiten aan. De nood aan journalisten die een oogje in het zeil houden, is hoog. En dan hebben we het nog niet eens over de kansen die AI biedt voor redacties. De SvJ heeft daarom als doel dat alle studenten die bij ons afstuderen op zijn minst een basiskennis van AI hebben. Nele Goutier haalde de Comenius Senior Fellowship beurs binnen en zal daarmee in tweeënhalf jaar tijd AI-onderwijs ontwikkelen voor jaar 2 en 3 van onze opleiding. Studenten worden zich bewust van de mogelijkheden, risico’s en werking van AI, leren kritische vragen stellen en ontdekken hoe je AI kunt inzetten voor onderzoeksjournalistieke doeleinden. Het project is een samenwerking tussen de SvJ en het Lectoraat Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie.
Het probleem
Experts beschrijven de opkomst van AI als een disruptieve ontwikkeling die de journalistiek verregaand en razendsnel verandert. Dit heeft directe gevolgen voor de vereiste competenties van journalisten, nu en in de toekomst. De samenleving is te midden van deze grote veranderingen namelijk voor een belangrijk deel afhankelijk van de duiding van journalisten. Alleen met de juiste AI-kennis en -vaardigheden kan de journalist de samenleving voorzien van relevante, begrijpelijke en betrouwbare informatie én AI zelf verantwoord gebruiken.
De behoefte aan meer kennis, vaardigheden en interdisciplinaire attitudes is dan ook groot. In een recent rapport vond 90% (van 105 deelnemende redacties uit 46 landen) dat journalistiekopleidingen een grotere rol zouden moeten spelen in de AI-training van journalisten. De huidige pogingen zijn vaak echter nog ad hoc en vormen geen onderdeel van het reguliere onderwijs. Dat heeft een aantal oorzaken:
1). De AI-ontwikkelingen hebben een ongekend hoog tempo, dat vele malen hoger ligt dan de reguliere onderwijsontwikkelingen. Dit stelt eisen aan het verandervermogen van opleidingen;
2). AI is door de snelheid van de ontwikkelingen en door het gebruiksgemak van de toepassingen dermate disruptief dat het invloed heeft op alle competenties en leeruitkomsten. De invloed is vakoverstijgend en vereist daarom een andere aanpak dan de gebruikelijke curriculumvernieuwing;
3) Het ontbreekt de opleiding aan technologische expertise.
De wens om al op korte termijn meer substantiële aandacht te besteden aan AI is op de SvJ echter nadrukkelijk aanwezig bij zowel studenten als docenten. De vraag is dan ook: Hoe kunnen we, in de context van deze uitdagingen op korte termijn AI–geletterde journalisten opleiden?
Met de Comeniusbeurs werkt Nele Goutier toe naar een serie geïntegreerde AI-onderwijsprojecten voor de onder- en bovenbouw, waarin studenten aan de slag gaan voor praktijkopdrachtgevers. Ze doet dit met een interdisciplinair team van docenten, onderwijsontwikkelaars, onderzoekers, journalisten, AI-experts en studenten.
De projecten werken toe naar de leerdoelen die AI-experts, onderwijskundigen, onderzoekers, journalisten en docenten gezamenlijk formuleerden voor het platform www.journalistiek-en-ai.nl, te weten:
AI-ontwikkelingen verschillen van andere veranderingen in het werkveld, vanwege het razendsnelle en disruptieve karakter. Dit vereist wendbaarheid en constante doorontwikkeling. Anders dan bij reguliere onderwijsvernieuwing, volgt het team daarom de Design Thinking methode – waarin de fases van creatie, testen en verbeteren elkaar meermaals opvolgen en leiden tot beproefd resultaat. De werkwijze en het projectteam worden, net als de leerlijn zelf, gekenmerkt door multidisciplinariteit, learning by doing en wendbaarheid. Het team werkt toe naar een vorm van onderwijs die eveneens wendbaar is. Het voert de vernieuwingen niet per cohort door, maar ontwikkelt projecten voor alle studiejaren, die het doorlopend updatet. Omdat het team inspeelt op een behoefte die ook in de praktijk leeft, trekt het op met praktijkparters. Zo krijgen alle 1200 journalistiekstudenten dezelfde kansen AI-bekwaam te worden.
Publicaties:
Wie heeft het gedaan? Moordspel leert studenten journalistiek werken met AI-tools - SVDJ
Waarom alleen ChatGPT als je ook een moord kunt oplossen? — SvJ media
Hoe integreer je AI in een niet-technische opleiding? Negen tips - Journalismlab
Over Journalismlab
Wil je op de hoogte blijven van Journalismlab en alle ontwikkelingen schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief.
