Online nieuws kan niet zonder copy/paste

 

Is er in Nederland sprake van knip- en plakjournalistiek? Hoe belangrijk is het ANP voor Nederlandse media? Zijn er op dat gebied verschillen tussen kranten en online media? Om deze vragen gaat het in het proefschrift Outsourcing the News? van Jelle Boumans.

Het antwoord? In totaal was bijna de helft van de berichten gebaseerd op ANP-kopij, maar de verschillen tussen media en tussen online en print waren aanzienlijk. In de print-edities van Volkskrant en Telegraaf wordt betrekkelijk weinig overgenomen van het ANP, maar online en bij Metro ligt dat anders.

Boumans promoveerde gister, 25 mei, aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn inspiratiebron was het boek Flat Earth News van Nick Davies die zijn pijlen onder andere richtte op ‘churnalism’, het een-op-één doorplaatsen van persberichten en nieuws van persbureaus. Maar de bewijsvoering van Davies was nogal anekdotisch en bovendien vooral gebaseerd op Engelse voorbeelden. Boumans vroeg zich af of er in Nederland ook sprake was van knip- en plakjournalistiek. Hoe belangrijk is het ANP?

Boumans gebruikte daarvoor een “plagiaat-scanner” waarbij de overeenkomst tussen berichten kan worden vastgesteld. Bronvermelding checken had geen zin omdat De Telegraaf dat bijvoorbeeld nooit doet (behalve bij foto’s). De computer vergeleek 119.452 ANP-berichten uit 2014 met 75.434 artikelen in de Volkskrant, De Telegraaf en Metro (print) en 171.727 artikelen in de online edities van deze kranten en nu.nl.

outsourcing the news

Online nieuws is in deze periode grotendeels gebaseerd op het ANP. Twee derde (66%) is volgens Boumans grotendeels gebaseerd op ANP-berichten, bij nu.nl ging het om 75% van het nieuws, bij volkskrant.nl en metronieuws.nl om iets minder dan 70%, bij telegraaf.nl om ± 60%.

Print

Gedrukte media gebruiken aanzienlijk minder materiaal van het persbureau. In de printeditie van de Volkskrant was 16% van de berichten gebaseerd op het ANP, bij De Telegraaf 12%. Gratis krant Metro is een uitzondering, bijna de helft van het nieuws (48%) is grotendeels gebaseerd op het ANP.

Verschillende media gebruiken het ANP voor verschillende onderwerpen, de Volkskrant gebruikt relatief veel sportnieuws van het persbureau, De Telegraaf meer economisch nieuws. Online edities gebruiken binnen- en buitenlands nieuws.

Voor het nieuwsaanbod online stelde Boumans dat de afhankelijkheid van het ANP geen goed nieuws was: “minder divers, met minder bronnen en vanuit minder perspectieven”, bovendien is persbureaunieuws vooral reactief volgens de promovendus, er wordt betrekkelijk weinig onderzoek gedaan en is vooral gebaseerd op aangeleverde content.

Gratis en betaald

Wie goed kijkt naar de resultaten ziet dat het eigenlijk niet een verschil tussen print en online is, maar tussen gratis en betaald (Volkskrant en Telegraaf tegenover hun online edities en Metro) en ook tussen media met een kleine redactie (de online redacties en Metro) en media met een grote redactie (de gedrukte versies van Volkskrant en Telegraaf).

Als je gratis nieuws met een kleine club maakt moet creatief zijn, en veel gebruik maken van nieuws van anderen: persbureaus, persberichten en andere media. Interessante vraag is dan natuurlijk hoe dat bij andere (kleinere en online) media gaat. Wordt divers en eigen nieuws iets voor mensen die bereid zijn om ervoor te betalen?

Botte Jellema interviewde Jelle, hier de podcast.