Afgeronde onderzoeken

Onderzoekslijn: Journalistieke Research

Alledaagse mediapraktijken op het Nederlandse Twitter. (2015- 2018)

Eerder Twitter-onderzoek heeft alledaagse mediapraktijken grotendeels buiten beschouwing gelaten. Op grond van deze observatie is de focus in dit onderzoeksproject gericht op Twitter als platform voor dagelijkse communicatie en informatiedistributie. We hebben ons daarbij geconcentreerd op de Nederlandstalige context. Er is gebruik gemaakt van een data sample van meer dan 7,6 miljoen tweets die verstuurd zijn in een periode van twee weken (4 t/m 18 september 2016). De sample is verzameld in samenwerking met (social) media monitoringbedrijf Buzzcapture.

In een eerste verkenning van de dataset zijn doormiddel van sociale netwerkanalyse en kwalitatieve codering van accounts uiteenlopende publieken geïdentificeerd zoals mediaorganisaties en –professionals en diverse politiek geïnteresseerde gebruikers die frequent met elkaar interageren. De interesse in de manier waarop deze gebruikers content selecteren, ‘framen’ en verder verspreiden heeft geleid tot een van onderstaande publicaties. Verder hebben we publieken en mediapraktijken kunnen traceren die voor ons onverwacht waren zoals gamers en vloggers die hun content van YouTube delen en becommentariëren, of verschillende groepen van professionals. Hierbij speelt de lokale betrokkenheid van de gebruiker – de ‘lokaliteit’ – een bijzondere rol. De Nederlandse politie is bijvoorbeeld op nationaal en regionaal vlak (wijkagenten) actief.
Door middel van twee casestudies zijn de nationale en lokale dynamieken diepgaander onderzocht: 1) Almere, in 2016 qua populatie de nummer tien van Nederlandse steden en sinds 2003 zonder dagelijkse krant, en 2) Wijk bij Duurstede, een landelijkere gemeente dicht bij Utrecht gelegen, een van de grootste Nederlandse steden. Uit verkennend onderzoek blijkt dat in Almere online media, blogs en Twitter-accounts het gat van de ontbrekende nieuwsvoorziening zijn gaan opvullen. Verder wordt de dynamiek tussen nationale en lokale mediapraktijken bijvoorbeeld op politiek vlak zichtbaar: lokale PVV-politici onderhouden nauw contact met de nationale vertegenwoordigers. Ook in Wijk bij Duurstede zijn lokale media goed vertegenwoordigd op Twitter. Eind 2018/begin 2019 zal een publicatie verschijnen die in detail ingaat op lokaliteit in de Nederlandse Twittersfeer.

Dit onderzoek is gedaan in samenwerking met de Utrecht Data School (Universiteit Utrecht) en de lectoraten Crossmedia Lab and Pub Lab (beide HU). Spin-offs zijn op diverse conferenties gepresenteerd zoals Het Etmaal van de Communicatiewetenschap (2016, 2017 en 2018), de Association of Internet Researchers Conference (2016 en 2017), ECREA (2016) en de Data Publics Conference (2017).

Publicaties
Daniela van Geenen, Maranke Wieringa, Mirko Tobias Schäfer, Erik Hekman and Piet Bakker. (in press). ‘Lokaliteit’ in de transformatie van publieke sferen: lokale publieken en hun alledaagse mediapraktijken op Twitter.

Daniela van Geenen, Mirko Tobias Schäfer, Thomas Boeschoten, Erik Hekman, Piet Bakker, and Jonas Moons. (2016, October 5-8). Mining One Week of Twitter. Mapping Networked Publics in the Dutch Twittersphere. Paper presented at AoIR 2016: The 17th Annual Conference of the Association of Internet Researchers. Berlin, Germany: AoIR. Retrieved from http://spir.aoir.org.

Maranke Wieringa, Daniela van Geenen, Mirko Tobias Schäfer, and Ludo Gorzeman. (2018).
Political topic-communities and their framing practices in the Dutch Twittersphere. Internet Policy Review Vol. 7, Iss. 2.

To check or not to check: An exploratory study on source checking by Dutch journalists. (2014)

Het checken van informatie is een van de kernactiviteiten van professionele journalistiek. Brits onderzoek (Davies, 2008; Lewis et al, 2008) liet zien dat er bij de kwaliteitsmedia 60 procent van de nieuwsverhalen regelrecht was overgeschreven van ongecheckte persberichten. De vraag is of journalisten die eigen verhalen (zoals achtergrondverhalen, followups etc.) maken die informatie voor hun verhalen wél verifiëren. Dat werd door middel van reconstructie interviews met 22 Nederlandse

journalisten onderzocht. Op basis van analyses van het brongebruik in eigen werk werden journalisten geïnterviewde over de gevolgde werkwijze bij het verzamelen van informatie. Uit het onderzoek blijkt dat er ook bij de informatieverzameling voor eigen producties niet altijd gecheckt wordt. Selectief checken is de praktijk. Bij de beoordeling van de betrouwbaarheid van bronnen gaan journalisten af op hun ervaring en intuïtie. Daarnaast blijkt dat journalisten checken omzeilen en ontlopen. Als het lastig is om ongefundeerde meningen of bepaalde feiten te checken, wordt er bewust niet geparafraseerd, maar een quote gebruikt.

Publicaties
Diekerhof, Els & Bakker, Piet (2012). To check or not to check: An exploratory study on source checking by Dutch journalists. Journal of Applied Journalism & Media Studies, 1(2), 241-253.

Teaching journalistic research skills in the digital age: Between traditional routines and advanced tools. (2013)

Journalistieke informatieverzameling is met de komst van Internet, Sociale Media en Google ingrijpend veranderd. Het researchonderwijs op de journalistieke opleidingen verandert daardoor uiteraard ook. In dit artikel wordt, op basis van een literatuurstudie van academische artikelen & blogs en boeken van (tech) journalisten, in kaart gebracht welke (digitale) research skills van belang zijn voor het journalistieke onderwijs. De conclusie is onder meer dat in het researchonderwijs de nadruk minder op verzamelen en meer op beoordeling en selectie van informatie moet komen te liggen.

Publicaties:
Diekerhof, Els (2013). Teaching journalistic research skills in the digital age: Between traditional routines and advanced tools. Journal of Applied Journalism & Media Studies, 2(2), 231-244.