J•lab jaaroverzicht: de 10 trends van 2012

Waarom speculeren over wat er in 2013 op journalistiek gebied staat te gebeuren als je kan terugkijken op de trends van 2012. Er is namelijk genoeg gebeurd, en veel van wat afgelopen jaar gebeurd is, zullen we in 2013 in verhevigde vorm terugzien. Wat waren de belangrijkste trends waarmee de journalistiek en de nieuwsmedia in 2012 mee te maken kregen?

  1. De ondernemende journalist. Uitgever BDU (Barneveldse Krant, nieuwsbladen, hah-bladen en tijdschriften) gaan vrijwel alle journalisten vervangen door  ZZP’ers en freelancers. De uitgever is niet over één nacht ijs gegaan. Eerst is het bij de vakbladen getest, en nu ook bij de andere titels. Vrijwel alle media gaan zich beperken tot ‘kerntaken’ – is dit het ultieme voorbeeld?
  2. Aggregatie: veel discussie over rechten, jatwerk, citaatrecht, persexcepties, Google, nieuwe wetgeving en jurisprudentie. Mediabedrijven schreeuwen moord en brand als hun content elders opduikt maar zoeken ook de grens op van wat mogelijk is om content van anderen te herplaatsen. Niet alleen ‘usual suspects‘ komen in de beklaagdenbank, vrijwel alle media zullen de grenzen op gaan zoeken om kosten te besparen.
  3. Hyperlocal wordt volwassen, burgerjournalistiek gaat zich in niches maar ook hyperlokaal ontwikkelen. TMG-dochter Dichtbij is daarbij niet alleen. Een onderzoek van het Stimuleringsfonds identificeerde meer dan 100 zelfstandige lokale initiatieven.
  4. Betalen wordt de trend. Via betaalde iPad-apps en paywalls gaan Nederlandse media (FD, ND, RD, Vk) – in navolging van buitenlandse voorbeelden – geld vragen voor toegang tot (uniek) nieuws.
  5. Twitter heeft zich ontwikkeld tot volwassen journalistiek gereedschap. Bij de verslaggeving van incidenten, rampen, sportwedstrijden, rechtszaken en vergaderingen wordt het standaard ingezet. Quotes in artikelen komen steeds vaker van Twitter.
  6. Van infographics, al dan niet in combinatie met datajournalistiek, hebben het einde nog niet gezien. Er is veel vraag naar specialisten bij media, die deze manier van informatieoverdracht ook steeds vaker – alhoewel niet altijd even gelukkig – inzetten.
  7. De regionale media krijgen het moeilijk. Twee grote krantenuitgevers (Mecom en NDC) staan te koop, een grote bezuinigingsronde ligt na overname op de loer. Regionale omroepen worden meegesleurd in de bezuinigingsoperatie die de gehele publieke omroep treft.
  8. De Raad voor de Journalistiek onderneemt ferme stappen om zichzelf op te heffen. De beslissing om alleen aangesloten media ter verantwoording te roepen wordt nu door media gebruikt om zich aan kritiek te onttrekken. In de UK (Levinson) heeft tekortschietende zelfregulatie geleid tot een roep om meer overheidsingrijpen.
  9. De aanval op de publieke omroep is vol ingezet. Een tweede ronde bezuinigingen is aangekondigd en het einde is nog niet in zicht (zie het kortwieken van de Wereldomroep en het opheffen van het Mediafonds). Journalistiek gaat dit geen winst opleveren (eufemisme).
  10. Bij de kranten is de koerswijziging van nrc.next opmerkelijk. Next was vooral bijzonder omdat men zicht richtte op de niet-lezer, de beetje-lezer en de soms-lezer. De nieuwe koers houdt in dat men lezers van de Volkskrant probeert af te snoepen. Anti-innovatie.

Bovenstaande lijst is gebaseerd op de 125 blogposts op J•lab van dit jaar. Bijna 100 van die posts stammen van de laatste periode (vanaf half september), toen we J•lab van een nieuwe ‘brand’ hebben voorzien, een nieuw logo hebben gebruikt, de Twitter-account onderhanden hebben genomen en een Facebook-pagina zijn begonnen. (bijgewerkt 1/1/2013)

 

3 opmerkingen

  • Ik vermoed dat er nog een trend aan zit te komen: de robotjournalist voor alle “simpele” stukken. Een machine die artikelen genereert op basis van herkenbare data zoals scoreverloop bij sportwedstrijden en besluitenlijsten na raadsvergaderingen.
    Maar dat zou ook 2014 kunnen worden 🙂

    • Dat gaat zeker komen. In 2011 (!) was dat al aangekondigd. Ik schreef daar toen over:

      StatSheet, a US company that offers sports statistics, experimented with software that turns game statistics into ‘automated content’. Narrative Science, a spin-off from Northwestern University, can “cost-effectively produce” sports stories and financial reports as well as local community content: “our proprietary artificial intelligence platform produces reports, articles, summaries and more that are automatically created from structured data sources”

      Startup http://www.narrativescience.com schijnt nog steeds veelbelovend te zijn. Statsheet is nu onderdeel van http://automatedinsights.com/ – ook daar is men nog steeds bezig.

      The future has already started!

  • marco van kerkhoven

    Bart, het is de vraag of de robot journalistiek op grote schaal doorbreekt. Narrative Science is vooral bezig met het automatiseren van grammatica en brede toepassingen van taal en taalanalyse. Ze ontwikkelen een software programma dat sport en business artikelen produceert, wat onder meer nu al wordt gebruikt door de Forbes website. Maar ze hebben recent hun prioriteiten wat verlegd naar het analyseren van grote hoeveelheden tekst om daaruit een lopend verhaal te produceren met de belangrijkste feiten. Niet perse een journalistiek product, zeggen ze zelf. http://news.investors.com/technology/082112-622940-narrative-science-takes-data-analytics-to-next-level.htm?p=full

    Ik ga dit jaar bij ze op bezoek, is de planning, en hoop dan wat meer details te krijgen. Ze zijn niet erg openhartig over de technologie en het business model. Het is bijvoorbeeld onduidelijk hoeveel werk een levende redacteur nog heeft aan een robotstuk (leveren data, eindredactie etc). En wat de software kost geven ze ook niet prijs. Later meer, wat mij betreft. In ieder geval in mijn proefschrift waarin ik een hoofdstuk opneem over media innovaties. Dat wordt sowieso 2014 ;).

    Hier nog wat verhalen die ik er eerder over schreef. http://www.denieuwereporter.nl/2011/10/robots-maken-hun-opwachting-in-de-journalistiek/
    https://www.journalismlab.nl/2012/01/worden-journalisten-vervangen-door-robots/