{"id":19103,"date":"2021-01-22T16:10:05","date_gmt":"2021-01-22T16:10:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/?p=19103"},"modified":"2021-06-23T15:57:46","modified_gmt":"2021-06-23T15:57:46","slug":"deel-1-mixed-media-documentaires-voor-maatschappelijke-verandering","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/deel-1-mixed-media-documentaires-voor-maatschappelijke-verandering\/","title":{"rendered":"Ook dat kan met documentaire: deel 1"},"content":{"rendered":"

MIXED-MEDIA DOCUMENTAIRES VOOR MAATSCHAPPELIJKE VERANDERING<\/strong><\/p>\n

We zien een groot aantal vernieuwingen in het genre van documentaire, van nieuwe technologie\u00ebn en interactieve formats tot een andere rol voor onderwerp en publiek. In deze vierdelige artikelreeks zoekt Sander H\u00f6lsgens aan de hand van voorbeelden uit hoe documentaires kunnen bijdragen aan een meerstemmige weerspiegeling van onze complexe wereld. In dit eerste artikel richten we ons op documentaires die een combinatie van mediavormen (mixed-media) inzetten om zo sociale verandering teweeg te brengen. We bespreken hoe de interactieve webdocumentaire Big Village Story de grenzen van het genre opzoekt en zo kritische vragen stelt bij de representatie van een diaspora.<\/strong><\/p>\n

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd op www.smallstreammedia.nl.<\/em>
\nAuteurs: Sander H\u00f6lsgens en Tamara Witschge<\/em>
\n<\/strong><\/p>\n

In juni 2020 verscheen\u00a0Big Village Story<\/a>,<\/strong>\u00a0een webdocumentaire van Beri Shalmashi en Lyangelo Vasquez over de diaspora van een Koerdische gemeenschap uit Iran. Middels foto\u2019s, video\u2019s, illustraties en geluidskunst reconstrueren Shalmashi en Vasquez verhalen uit Gewred\u00ea. Dit bergdorpje in Iraaks-Koerdistan was in de jaren tachtig het hoofdkwartier van een door de Iraanse overheid gevreesde Koerdische verzetsgroep.<\/p>\n

Gewred\u00ea \u2013 waar Beri Shalmashi een deel van haar jeugd doorbracht \u2013 is uiteindelijk door het heersende regime verwoest. Net als veel dorpsgenoten (en vele andere duizenden Koerden uit de regio) moesten Shalmashi en haar familie vluchten. In\u00a0Big Village Story<\/em>\u00a0vertellen oud-bewoners over hun herinneringen aan deze plek en periode. Het is,\u00a0in de woorden van Beri Shalmashi<\/a>, \u201ceen reconstructie van een uit elkaar gebombardeerd verleden\u201d.<\/p>\n

Meer mediavormen, verschillende verhalen<\/span><\/strong>
\nVan het beekje aan de rand van het dorp tot de lokale radiotoren,\u00a0Big Village Story\u00a0<\/em>geeft je de mogelijkheid om op je eigen tempo de gesproken en in beeld gevangen geschiedenis van Gewred\u00ea te verkennen. De nadruk ligt op een veelvoud aan mediavormen: de illustraties van Suzan Hijink reconstrueren de vernietigde architectuur en omgevingen; de herinneringen van de oud-bewoners weerklinken in de gelaagde soundscapes van Regard Ibrahim; de infographics van Naz Taha en Sham Jaff delen fundamentele kennis over de Koerden in de diaspora.<\/p>\n

Uitzonderingen als\u00a0essayfilms<\/a>\u00a0en experimentele documentaires daargelaten, nemen documentaires veelal \u00e9\u00e9n specifiek narratief als uitganspunt.\u00a0Big Village Story<\/em>\u00a0bevraagt deze vertelvorm: met inzet van verschillende mediavormen proberen Shalmashi en Vasquez recht te doen aan de verscheidenheid aan gelaagde, traumatische en zintuiglijke herinneringen aan Gewred\u00ea.<\/p>\n

Big Village Stor<\/em>y is een meerstemmige documentaire die laat zien dat een collectieve geschiedenis vorm krijgt door een diversiteit aan mondelijke en persoonlijke narratieven en identiteiten. Deze perspectieven beklemtonen tevens de meerdere systemen van onderdrukking waar deze gemeenschap mee kampte tijdens hun verzet in de jaren tachtig \u2013 van religieuze hegemonie tot institutioneel racisme. De documentaire biedt een\u00a0<\/strong>intersectioneel perspectief\u00a0<\/strong><\/a>door deze verschillende systemen van onderdrukken te duiden en kritisch met elkaar in verband te brengen. Oftewel,\u00a0Big Village Story<\/em>\u00a0geeft via mixed-media vertelvormen inzicht in hoe macht en onmacht doorwerken op een alledaags niveau.<\/p>\n

Nieuwe makers en formats<\/span><\/strong>
\nBig Story Village ontving subsidie via de Non-Fictie Transmediaregeling van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en het Filmfonds. Inmiddels is deze regeling vervangen door Immerse\\Interact, dat gericht is op het stimuleren van innovatieve mediaproducties \u2013 zo onderstreept ook Syb Groeneveld (2019) van\u00a0Stimuleringsfonds Creatieve Industrie<\/a>: \u201cDe regeling\u00a0Immerse\\Interact<\/a>\u00a0geeft makers van cross-over producties in Nederland de mogelijkheid de grenzen van storytelling op te zoeken, nieuwe samenwerkingen aan te gaan, een nieuw publiek te vinden en zich internationaal te presenteren\u201d.<\/p>\n

Dat klinkt goed, maar om wat voor soort werk gaat het nu precies? Mixed-media documentaires, i-docs, cyber-docs, transmedia, cross-over producties, immersieve non-fictie: al deze termen proberen de vernieuwingen en experimenten in documentaire productie te vatten.. Wat deze nieuwe vormen met elkaar gemeen hebben is dat ze elk weggaan van conventionele, lineaire filmproducties, op zoek naar nieuwe formats die experimenteler, inclusiever en interactiever zijn. Het is niet zozeer een nieuw genre, maar eerder een gedeelde houding ten aanzien van documentaire.<\/p>\n

<\/p>\n

In het toonaangevende boek I-Docs:\u00a0The Evolving Practices of Interactive Documentary<\/em>\u00a0(2017) van redacteuren Judith Aston, Sandra Gaudenzi en Mandy Rose duiden verschillende onderzoekers, filmmakers, kunstenaars en journalisten wat deze nieuwe documentairevorm voor hen betekent. In de verschillende hoofdstukken vallen voor ons de volgende voorwaarden en kenmerken op:<\/p>\n