{"id":15603,"date":"2018-05-03T18:58:30","date_gmt":"2018-05-03T18:58:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/?p=15603"},"modified":"2021-06-24T19:21:27","modified_gmt":"2021-06-24T19:21:27","slug":"mediawijsheid-media-educatie-media-literacy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/","title":{"rendered":"Mediawijsheid – ontstaan en ontwikkeling van een begrip"},"content":{"rendered":"

In 2005 maakte de Raad van Cultuur het begrip mediawijsheid in grote kring bekend. Zoals Google Trends ook toont werd het daarvoor zelden of nooit gebruikt.\u00a0Dit zelden of nooit wordt door de krantenbank van de KB, Lexis-Nexis, N-gram viewers, de Handelingen van de twee Kamers en andere bronnen bevestigd. Ik vond slechts \u00e9\u00e9n verwijzing naar mediawijsheid v\u00f3\u00f3r 2005, in de Volkskrant van 28 augustus 1999<\/a>, in een artikel over reclame en de voelsprieten die jongeren daarvoor zouden hebben. Zij laten zich minder gemakkelijk bij de neus nemen dan hun ouders. \u2018Jongeren hebben door hun \u201cmediawijsheid\u201d een uiterst kritische ‘aad’ ofwel attitude towards the ad,\u2019 staat er. Een beetje een rare zin maar goed, bedoeld wordt dat jongeren anders tegenover advertenties staan dan ouderen en daarmee getuigen van mediawijsheid.<\/p>\n

Ouder dan mediawijsheid is het in het Nederlands zelden gebruikte begrip mediageletterdheid, een letterlijke vertaling van de sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw opkomende uitdrukking media literacy. Mediawijsheid en mediageletterdheid zijn niet helemaal hetzelfde, het een is neutraler dan het andere, iemand kan geletterd zijn en toch heel dom of ongeletterd en toch slim. Niettemin is het verschil zo klein dat het verwaarloosbaar is.<\/p>\n

Media literacy werd in het laatste decennium van de twintigste eeuw in de VS een belangrijk onderwerp nadat het, veelal onder de noemer media-educatie, eerder in enkele Europese, vooral Scandinavische landen ingang gevonden had. Media-educatie is nog een stapje verder terug. Een leerproces begint immers met educatie, vervolgens komt, als het goed is, geletterdheid en deze leidt hopelijk tot wijsheid. In zoverre illustreert de chronologie van het gebruik van de drie begrippen de ontwikkeling in afgelopen decennia. Daarin drong steeds verder het besef door dat de modern westerse burger het zonder kennis van de media niet redt. Het was dit besef ook dat de Nederlandse Raad van Cultuur in 2005, na een eerder advies uit 1996 (waarin inderdaad van media-educatie wordt gesproken) tot de publicatie <\/span>Mediawijsheid. De ontwikkeling van nieuwe burgerschap<\/em><\/a> bracht. Hierin staat ondermeer:<\/span><\/p>\n

Zoals de Raad voor Cultuur in zijn Vooradvies Cultuurnota 2005-2008 heeft beschreven en vervolgens heeft uitgewerkt in zijn advies over eCultuur, raken maatschappij en cultuur steeds verder gemedialiseerd. Weinig blijft onberoerd door (het effect van) de media; van elementen in een omgeving zijn media de omgeving zelf geworden. Deze tendens houdt nauw verband met technologische ontwikkelingen (digitalisering, connectiviteit, convergentie) en met de steeds verdere uitbouw van de informatie- en kennissamenleving. Al die aspecten tezamen spelen een centrale rol bij de veranderende positie van de burger.<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Vandaar dat de Raad van mening was dat de Nederlandse burger, om goed in de huidige maatschappij te kunnen functioneren, \u2018mediawijs\u2019 diende te zijn. Hiermee bedoelde de Raad\u00a0op<\/p>\n

het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld.<\/p><\/blockquote>\n

De Raad adviseerde de overheid hiertoe beleid te ontwikkelen en middelen vrij te maken. Zo gebeurde. In afgelopen, ruim, tien jaar zijn talloze projecten gestart om Nederlanders, vooral jongeren mediawijs te maken. Zie hiervoor met name mediawijzer.net<\/a>, het op initiatief van OCW in 2008 opgerichte netwerk van meer dan duizend organisaties, bedrijven, zelfstandige professionals en instellingen op het gebied van mediawijsheid. Elders in de wereld gebeurt iets vergelijkbaars. Gevolg hiervan is dat op dit moment onder het begrip mediawijs of een variant daarvan op internet een waaier aan programma\u2019s, teksten, plannen, lessen, websites, organisaties, bijeenkomsten en meer te vinden is, al met al zoveel dat het moeilijk is door de bomen het bos te zien. De optimist zou kunnen menen dat zoveel vertoon het bewijs van een zekere mediawijsheid moet zijn. De pessimist vermoedt wellicht dat dit vertoon juist een illustratie is van het feit dat er nog een lange weg te gaan<\/a> is.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In 2005 maakte de Raad van Cultuur het begrip mediawijsheid in grote kring bekend. Zoals Google Trends ook toont werd het daarvoor zelden of nooit gebruikt.\u00a0Dit zelden of nooit wordt door de krantenbank van de KB, Lexis-Nexis, N-gram viewers, de Handelingen van de twee Kamers en andere bronnen bevestigd. Ik vond slechts \u00e9\u00e9n verwijzing naar […]<\/p>","protected":false},"author":21,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[4350],"coauthors":[],"class_list":["post-15603","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artikel","tag-journalistiek-onderwijs"],"acf":[],"yoast_head":"\nJournalismlab – Mediawijsheid - ontstaan en ontwikkeling van een begrip<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Journalismlab – Mediawijsheid - ontstaan en ontwikkeling van een begrip\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"In 2005 maakte de Raad van Cultuur het begrip mediawijsheid in grote kring bekend. Zoals Google Trends ook toont werd het daarvoor zelden of nooit gebruikt.\u00a0Dit zelden of nooit wordt door de krantenbank van de KB, Lexis-Nexis, N-gram viewers, de Handelingen van de twee Kamers en andere bronnen bevestigd. Ik vond slechts \u00e9\u00e9n verwijzing naar […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Journalismlab\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-05-03T18:58:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-24T19:21:27+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Chris van der Heijden\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Chris van der Heijden\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/\"},\"author\":{\"name\":\"Chris van der Heijden\",\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#\/schema\/person\/f7a0b8657e3a7c2cc3809bffb595a9a4\"},\"headline\":\"Mediawijsheid – ontstaan en ontwikkeling van een begrip\",\"datePublished\":\"2018-05-03T18:58:30+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-24T19:21:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/\"},\"wordCount\":626,\"commentCount\":5,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#organization\"},\"keywords\":[\"Journalistiek onderwijs\"],\"articleSection\":[\"Artikel\"],\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/\",\"url\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/\",\"name\":\"Journalismlab – Mediawijsheid - ontstaan en ontwikkeling van een begrip\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#website\"},\"datePublished\":\"2018-05-03T18:58:30+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-24T19:21:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Journalistiek onderwijs\",\"item\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/thema\/journalistiek-onderwijs\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mediawijsheid – ontstaan en ontwikkeling van een begrip\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/\",\"name\":\"Journalismlab\",\"description\":\"Lectoraat journalistiek van de Hogeschool Utrecht\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#organization\",\"name\":\"Journalismlab\",\"url\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/journalismlab-footer.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/journalismlab-footer.png\",\"width\":503,\"height\":84,\"caption\":\"Journalismlab\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#\/schema\/person\/f7a0b8657e3a7c2cc3809bffb595a9a4\",\"name\":\"Chris van der Heijden\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#\/schema\/person\/image\/008d250ef8c5ced4e06ba435d66d2f70\",\"url\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/ChrisvanderHeiden-1024x1024-1-150x150.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/ChrisvanderHeiden-1024x1024-1-150x150.jpeg\",\"caption\":\"Chris van der Heijden\"},\"description\":\"Chris van der Heijden studeerde geschiedenis, filosofie en literatuurwetenschap aan de Universiteit van Utrecht. Hij was jarenlang werkzaam bij verschillende media (krant, tijdschrift, radio, tv) en maakte in die hoedanigheid honderden artikelen en programma\u2019s over uiteenlopende onderwerpen. In de loop der jaren publiceerde hij een twintigtal boeken en boekjes over uiteenlopende onderwerpen. Daaronder over de Tweede Wereldoorlog, over Spanje in de vijftiende en zestiende eeuw, over Isra\u00ebl, armoede, managerscultuur en het merk LINDA. Ook publiceerde hij tal van artikelen, ondermeer over het huidig medialandschap. \\\"Ik ben een marktplein waarop vele ikken samenkomen\\\" De voornaamste belangstelling van Chris van der Heijden ten aanzien van media gaat uit naar de rol in de samenleving, dus naar onderwerpen als media en macht of media, zingeving en identiteit. Ook is hij zeer ge\u00efnteresseerd in het mediadebat over actuele onderwerpen. Bij zijn onderzoek hanteert hij het liefst een historisch perspectief.\",\"url\":\"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/author\/chris-van-der-heijden\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Journalismlab – Mediawijsheid - ontstaan en ontwikkeling van een begrip","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Journalismlab – Mediawijsheid - ontstaan en ontwikkeling van een begrip","og_description":"In 2005 maakte de Raad van Cultuur het begrip mediawijsheid in grote kring bekend. Zoals Google Trends ook toont werd het daarvoor zelden of nooit gebruikt.\u00a0Dit zelden of nooit wordt door de krantenbank van de KB, Lexis-Nexis, N-gram viewers, de Handelingen van de twee Kamers en andere bronnen bevestigd. Ik vond slechts \u00e9\u00e9n verwijzing naar […]","og_url":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/","og_site_name":"Journalismlab","article_published_time":"2018-05-03T18:58:30+00:00","article_modified_time":"2021-06-24T19:21:27+00:00","author":"Chris van der Heijden","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Chris van der Heijden","Estimated reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/"},"author":{"name":"Chris van der Heijden","@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#\/schema\/person\/f7a0b8657e3a7c2cc3809bffb595a9a4"},"headline":"Mediawijsheid – ontstaan en ontwikkeling van een begrip","datePublished":"2018-05-03T18:58:30+00:00","dateModified":"2021-06-24T19:21:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/"},"wordCount":626,"commentCount":5,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#organization"},"keywords":["Journalistiek onderwijs"],"articleSection":["Artikel"],"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/","url":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/","name":"Journalismlab – Mediawijsheid - ontstaan en ontwikkeling van een begrip","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#website"},"datePublished":"2018-05-03T18:58:30+00:00","dateModified":"2021-06-24T19:21:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/mediawijsheid-media-educatie-media-literacy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Journalistiek onderwijs","item":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/thema\/journalistiek-onderwijs\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mediawijsheid – ontstaan en ontwikkeling van een begrip"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#website","url":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/","name":"Journalismlab","description":"Lectoraat journalistiek van de Hogeschool Utrecht","publisher":{"@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#organization","name":"Journalismlab","url":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/journalismlab-footer.png","contentUrl":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/journalismlab-footer.png","width":503,"height":84,"caption":"Journalismlab"},"image":{"@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#\/schema\/person\/f7a0b8657e3a7c2cc3809bffb595a9a4","name":"Chris van der Heijden","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/#\/schema\/person\/image\/008d250ef8c5ced4e06ba435d66d2f70","url":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/ChrisvanderHeiden-1024x1024-1-150x150.jpeg","contentUrl":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/ChrisvanderHeiden-1024x1024-1-150x150.jpeg","caption":"Chris van der Heijden"},"description":"Chris van der Heijden studeerde geschiedenis, filosofie en literatuurwetenschap aan de Universiteit van Utrecht. Hij was jarenlang werkzaam bij verschillende media (krant, tijdschrift, radio, tv) en maakte in die hoedanigheid honderden artikelen en programma\u2019s over uiteenlopende onderwerpen. In de loop der jaren publiceerde hij een twintigtal boeken en boekjes over uiteenlopende onderwerpen. Daaronder over de Tweede Wereldoorlog, over Spanje in de vijftiende en zestiende eeuw, over Isra\u00ebl, armoede, managerscultuur en het merk LINDA. Ook publiceerde hij tal van artikelen, ondermeer over het huidig medialandschap. \"Ik ben een marktplein waarop vele ikken samenkomen\" De voornaamste belangstelling van Chris van der Heijden ten aanzien van media gaat uit naar de rol in de samenleving, dus naar onderwerpen als media en macht of media, zingeving en identiteit. Ook is hij zeer ge\u00efnteresseerd in het mediadebat over actuele onderwerpen. Bij zijn onderzoek hanteert hij het liefst een historisch perspectief.","url":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/author\/chris-van-der-heijden\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15603","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15603"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15603\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21166,"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15603\/revisions\/21166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15603"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.journalismlab.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=15603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}