Nele Goutier doet bij de Hogeschool Utrecht onderzoek naar AI-gebruik binnen de journalistiek en geeft AI een plek in het journalistiek onderwijs. 

In deze podcast gaat ze in gesprek met onderzoeksjournalist Jerry Vermanen. Hij zit bij onderzoeksplatform Pointer en gebruikt in zijn dagelijks werk vaak AI om zaken aan het licht te brengen die anders niet boven water zouden komen.

Goutier en Vermanen hebben het onder andere over de reden dat journalisten AI dikwijls links laten liggen. Ook bespreken ze waarom het zo relevant is dat journalisten AI juist wel gaan gebruiken of op zijn minst basiskennis opdoen.

Het bericht Dit is waarom journalisten zich beter moeten informeren over AI verscheen eerst op Journalismlab.

Wie zitten er achter de stressvolle wereld van liveblogs? Die vraag beantwoordden we vorig jaar in een eerdere podcast met Sebastiaan van der Lubben en AD-liveblogger Maarten van Ast.

Na deze podcast ging Journalismlab-onderzoeker Sebastiaan van der Lubben het land in om zich op de gebruikers van liveblogs te richten. Twee vragen had hij: hoe geloofwaardig vinden gebruikers live blogs – en: waarom? 

In deze nieuwe podcast praat Sebastiaan je bij over zijn nieuwste inzichten over deze kritische nieuwsgebruikers. “Mensen die veel op liveblogs kijken zijn echte nieuwsjunkies. Die hebben een dagelijks shotje nodig. En ook al weten ze dat sommige liveblogs onnauwkeurig zijn of volgens henzelf te wensen over laten, dat shotje hebben ze nodig.” 

Ook in de studio zit Jop Koopman. Hij is een frequent gebruiker van het liveblog van NU.nl. Dat is volgens Koopman vooral om aan zijn dagelijks shotje te komen. “En omdat de naam van de auteur erbij staat, weet ik met wie ik te maken heb.” Voor het internationale nieuws wendt Koopman zich tot Al Jazeera. “Heel veel mensen zien Al Jazeera als een heel biased platform, maar dat valt qua internationaal nieuws heel erg mee. Je krijgt daarmee een heel ander beeld van de wereld, dan wanneer je je alleen op NOS, BBC of CNN zou richten. Voor mijn werk moet ik veel in Indonesië zijn en zonder Al Jazeera zou ik veel minder goed op de hoogte zijn.” 

Volgens Sebastiaan van der Lubben tekent dat de gebruikers van liveblogs. Ze hebben een onstilbare behoefte aan nieuws en zijn zeer kritisch. Juist bij bijvoorbeeld sportwedstrijden of grote politieke gebeurtenissen wordt veel belang gehecht aan het secuur beschrijven van wat er plaatsvindt. 

Benieuwd naar hoe de werkdag van een liveblogger eruitziet? Luister dan ook de podcast met Sebastiaan van der Lubben en Maarten van Ast van het Algemeen Dagblad.

De podcast van Journalismlab is een initiatief van het Lectoraat Journalistiek van de Hogeschool Utrecht. Presentatie is in handen van Wiebe de Jong.

Het bericht Hunkeren naar een shotje – Hoe liveblogs de nieuwsbehoefte van gebruikers stilt verscheen eerst op Journalismlab.

In deze podcast staat het onderwerp ontevreden nieuwsgebruikers centraal. Dat is een groep betrokken burgers die ontevreden is over de samenleving en met name de politiek. Maar vaak ook over de mainstream media.

Onderzoekster Renée van der Nat onderzoekt bij Journalismlab dit fenomeen en dat blijft niet onopgemerkt. “Ik krijg van iedereen een reactie over het nieuws. Het maakt niet uit met wie ik praat. Ligt het niet aan de spelfouten, dan is er wel een politieke bias, of er zijn commerciële belangen. Of het wordt niet zuiver gepresenteerd. Die redenen lopen heel erg uiteen.” 

Onderzoek naar ontevreden nieuwsgebruikers is belangrijk, omdat publieke nieuwsdiensten die niet goed weten te bereiken. Renée van der Nat: “Als een deel van de samenleving nieuwsvoorziening krijgt, hebben we een serieus probleem.”

Van der Nat gaat in gesprek met Jacques de Wit, hoofdredacteur van Steffie.nl, een website die volgens De Wit in het leven is geroepen “voor mensen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken.” Zelf is De Wit teleurgesteld in het nieuws geraakt. “Ik lees de kranten niet meer. Met name tijdens de coronacrisis viel mij de weinig kritische houding op. Ik haal mijn informatie uit de echte wereld, uit gesprekken met mensen. Daarmee omzeil je de bubbels. Voor Steffie.nl praat ik met mensen die ik anders niet tegen zou komen.”

Ook in de studio zijn Micky Hermes en Daniëlle Amelsbeek. Zij zijn beide redacteur bij Steffie.nl en hebben een licht verstandelijke beperking. Maar ze zijn op de eerste plaats ontevreden over het nieuws. Daniëlle: “ik probeer wel het nieuws te kijken, maar het is zo lang en vooral zó negatief. Ik kijk liever een komedie, dan horen hoeveel doden er nu weer gevallen zijn. 

Micky: “Ik kijk liever niet naar het nieuws, maar je wordt geacht er wel naar te kijken. Het lijkt een soort sociaal verantwoord dingetje, het is een soort van regel om volwassen te zijn. Alsof je geen goede burger zou zijn.” 

Volgens onderzoekster Renée van der Nat is het overigens een misverstand dat alle ontevreden nieuwsgebruikers ook nieuwsmijders zijn en niet het nieuws van de publieke omroepen consumeren. Juist wel, maar ze vullen het aan met nieuws vanuit alternatieve kanalen. En dat zijn lang niet alleen kanalen uit de rechts-extremistische hoek, de maatschappij moet er volgens de onderzoekster voor waken dat die niet te veel in een verdomhoekje worden geplaatst.

Blog

Meer weten over het onderzoeksproject van Renée van der Nat over ontevreden nieuwsgebruikers? In deze blog gaat Renée dieper in op dit thema. 

De podcast is een initiatief van Journalismlab van het lectoraat journalistiek van de Hogeschool Utrecht. Dat doet praktijkgericht onderzoek in Nederland. Presentatie is in handen van Wiebe de Jong.

Het bericht Ontevreden nieuwsgebruikers verscheen eerst op Journalismlab.

These are, among others, prof. dr. Thomas Poell at the University of Amsterdam, Laurens Vreekamp, author of the Art of AI, Geert-Jan Bogaerts, Head of Innovation and Digital Media at VPRO, post-doctoral researcher Philip di Salvo at Università della Svizzera italiana, Dr. Maja Šimunjak from Middlesex University London, Jorge Vázquez-Herrero, Assistant Professor at the University of Santiago de Compostela, and Joëlle Swart, Assistant Professor at the University of Groningen. 

Het bericht Compilation of the ECREA journalism section conference in Utrecht verscheen eerst op Journalismlab.

In de podcast van Journalismlab praten onderzoeker, curriculumontwerper en docent van de Hogeschool Utrecht Maaike Severijnen en directeur van Academie Werkend Leren, Chhetri Ober door over de uitkomsten van de studie. 

Vier scenario’s

Gedurende het onderzoek zijn vijftig experts op het gebied van journalistiekonderwijs en onderwijsinnovatie geraadpleegd. Op basis daarvan zijn vier scenario’s ontwikkeld over hoe de toekomst van journalistiekonderwijs eruit kan zien. Leidende vragen daarbij zijn:

1. Voor welke vorm van journalistiek leiden we op?
2. Wie heeft de regie over het leerproces?

Onderzoeker Maaike Severijnen: “Als het gaat over de discussie over onderwijs denken mensen veel vanuit hun eigen stramien. ‘We moeten toch aan bepaalde competenties denken’? ‘Er is toch een scheiding tussen mbo en hbo’? Het is aardig om te zien dat de onderwijsinnovators juist die vragen ter discussie stellen. Met deze vier scenario’s proberen we de discussie op gang te brengen.” 

Chhetri Ober, directeur van Academie Werkend Leren: “Ik kan mij een toekomst voorstellen waarin docenten op de journalistiekopleidingen steeds meer coach of leerregisseur worden. Die kijken naar wat een student nodig heeft. Maar dat vereist echt een cultuuromslag, niet in de laatste plaats van de docenten zelf.”

Website

De resultaten van het onderzoek zijn te vinden op www.journalistiekonderwijs.nl. Daarop is ook meer informatie te vinden over de vier verschillende scenario’s en een uitwerking van de grote vragen over de toekomst van het journalistiekonderwijs. 

Podcast Journalismlab

De podcast is een initiatief van Journalismlab, het lectoraat Journalistiek van de Hogeschool Utrecht. Dat doet praktijkgericht onderzoek naar journalistiek in digitale transitie Nederland. Presentatie is in handen van Radio 1-journalist Wiebe de Jong, Milou Vollebregt is redacteur. De muziek die je hoort is van Benjamin Tissot.

Het bericht Journalistiek onderwijs in 2030 verscheen eerst op Journalismlab.

Tot 1960 was de lokale journalistiek het belangrijkste venster op het regionale én wereldnieuws. Dat vertellen onderzoeker Chris van der Heijden, onderzoeker bij Journalismlab en Jan Maarten Pekelharing, journalist en auteur van een boek over lokale journalistiek in de podcast van Journalism Lab. Dat is het onderzoeksinstituut van de opleiding journalistiek van de Hogeschool Utrecht.  

Van der Heijden doet onderzoek naar de lokale journalistiek in Nederland: “Die was noodzakelijk voor mensen zicht op de ontwikkelingen te krijgen. Er kwam een paardentram, een fietsenmaker, een spoorlijn in de buurt. Het landelijke perspectief was niet zo belangrijk als nu. Dat kwam pas later toen er televisie kwam.” 

Blik op de wereld
Hoe zagen die lokale kranten eruit? Pekelharing, auteur van het boek De Nieuwsbladpers in Nederland: ontwikkeling van de lokale pers aan de hand zestig jaar NNP (1945-2005):“Als je in Zandvoort woonde, dan openden de kranten met eb en vloed. Vooral voor de schelpenvissers was dat belangrijk. Op pagina twee vond je de kerkdiensten.”  

Van der Heijden vervolgt: “Maar je zag ook landelijk of internationaal nieuws. In 1961 schreef de Zierikzeesche Nieuwsbode uitvoerig over het Eichmann-proces. Daar heb ik een hoofdstuk van mijn dissertatie op gebaseerd.”   

Kranten in de verdrukking, maar veerkrachtig 

Lokale nieuwsbladen hebben het tegenwoordig zwaar. Teruglopende advertentie-inkomsten en een dalend abonneebestand zijn de belangrijkste oorzaken. Maar ook tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden lokale bladen het moeilijk. Jan Maarten Pekelharing: “Het Vaals Nieuwsblad was een krantje uit Zuid-Limburg dat tijdens de oorlog niet meer mocht verschijnen. De hoofdredacteur werd naar Kamp Amersfoort verscheept, maar liet bij de abonnees een gedichtje bezorgen. ‘Wacht maar, het is nu even rot, maar houd vol. We komen weder.’ En in 1944, na de bevrijding van Zuid-Nederland, kwam die weer terug.”  

Chris van der Heijden gelooft eveneens dat die wederopstanding in de huidige lokale journalistiek gaat plaatsvinden. “Ik geloof wel in het Wikipediamodel waarin een groep betrokkenen het lokale nieuws bijhoudt. En dat is nodig, want de lokale democratie staat op het spel.” 

In elke gemeente een eigen journalist 

De lokale kranten zijn er volgens Pekelharing en Van der Heijden ook om de gemeenteraad in de gaten te houden. Als niemand meer de besluitvorming in de gaten houdt, dan kan er ook geen verzet meer komen. Pekelharing: “Je moet iemand hebben die weet welke zaken nog in de koker zitten, dat gaat de wethouder je niet vertellen. Een luis in de pels.” Van der Heijden stelt voor om een halve dag in de week een journalist aan te stellen. Te betalen door het Rijk, want uiteindelijk is de democratie daarmee gebaat.

De podcast is een initiatief van Journalismlab van het lectoraat journalistiek van de Hogeschool Utrecht. Dat doet praktijkgericht onderzoek in Nederland. Presentatie is in handen van Wiebe de Jong, Milou Vollebregt is de redacteur van dienst. Die muziek die je hoort is van Benjamin Tissot. 

Lees de longread hier: https://lokalejournalistiek.journalismlab.nl/

Het bericht Van Eichmann tot eb en vloed: geschiedenis van de lokale journalistiek verscheen eerst op Journalismlab.

Meegenomen in het verhaal  

Renée van der Nat onderzocht tijdens haar promotieonderzoek verschillende interactieve producties en wat steeds blijkt is dat de gebruiker betrokken wordt in het verhaal. Of liever gezegd: betrokken ráákt. “Het verhaal moet betekenis gaan krijgen. Door het samenspel van beeld, tekst en audio word je meegenomen in een verhaal. Je creëert betrokkenheid wanneer je als gebruiker dan ook nog eens keuzes kan maken die invloed hebben op de verhaallijn. Dan krijgt het pas écht betekenis.” 

Mee op reis 

Betekenisgeving was voor Jessica Maas in haar tijd als correspondent in Turkije de belangrijkste reden om Fort Europa te gaan maken. Daarin word je meegenomen in de vluchtverhalen en dilemma’s die Syriërs op hun route naar West-Europa tegenkomen. Maas: “Een ouder echtpaar uit Tilburg schreef mij na het bekijken van Fort Europa een brief dat het wel een vluchteling wilde opnemen. Het doet echt iets met mensen wanneer ze kunnen invoelen wat voor verschrikkingen de ander meemaakt.” 

Verplaatsen in de ander 

“Als je dat kan bereiken, dan heb je goud in handen”, zegt onderzoeker Van der Nat. “In de Groningse productie Uit het moeras zie je bijvoorbeeld hoe armoede van generatie op generatie wordt doorgegeven. En op die manier wordt het heel tastbaar. Je kan je verplaatsen in de ander.”  

Podcast Journalism Lab 

De podcast is een initiatief van Journalismlab van het lectoraat journalistiek van de Hogeschool Utrecht. Dat doet praktijkgericht onderzoek naar journalistiek in Nederland. Presentatie is in handen van Radio 1-journalist Wiebe de Jong, Milou Vollebregt is redacteur. De muziek die je hoort is van Benjamin Tissot. 

Het bericht “Interactieve producties laat je in kwetsbare mensen verplaatsen” verscheen eerst op Journalismlab.

Journalistieke mores
Allereerst zetten we een misvatting recht. Het is een illusie dat liveblogs door onervaren krachten of stagiairs worden bijgehouden. Het zijn juist de doorgewinterde journalisten die ze beheren. Van der Lubben: “Voor liveblogs heb je journalistieke ervaring, stressbestendigheid en overzicht nodig. Een fout is zo gemaakt en dat herstel je niet zomaar.”

Betrouwbaarheid
Betrouwbaarheid bepaalt inderdaad de geloofwaardigheid van een liveblog. AD-journalist Van Ast: “Het ergste wat in een liveblog over Oekraïne kan gebeuren is dat je het verkeerde dodenaantal meldt. En dat is ontzettend moeilijk, want op welke bronnen baseer je je? Het is zaak  heel zorgvuldig te zijn, want je bepaalt hoe burgers anticiperen op nieuws.”

Dat burgers subiet reageren op nieuws, blijkt uit het verhaal dat een aantal toeristen aan een aanslag in Londen wist te ontsnappen nadat zij op een liveblog hadden gezien dat zij zich in de vuurlinie bevonden. Nieuws dat je – bijna letterlijk – raakt.

Toekomst liveblogs
Sowieso verwachten Van der Lubben en Van Ast dat liveblogs steeds meer worden toegerust op de persoonlijke ervaring. Het is niet gek om binnen een aantal jaar zelf te kiezen wat je wilt zien: officiële bronnen, ooggetuigenverslagen of toch liever alleen de beelden? “Het wordt de nieuwe voorpagina.”

De podcast is een initiatief van Journalismlab van het lectoraat journalistiek van de Hogeschool Utrecht. Dat doet praktijkgericht onderzoek naar journalistiek in Nederland. Presentatie is in handen van Radio 1-journalist Wiebe de Jong, Milou Vollebregt is redacteur. De muziek die je hoort is van Benjamin Tissot.

Project Sebastiaan van der Lubben

Het bericht De stressvolle wereld van liveblogs verscheen eerst op Journalismlab.